اخبارفرهنگمیراث فرهنگی

آغاز پروژه احیا و مرمت ؛ مسجد اردبیلیان بازار رشت ثبت ملی می شود

گیل مهر- مهری شیرمحمدی
دیوار ضلع جنوبی به قدری نشست کرده که انگار مسجد در آسفالت خیابان فرورفته است. اما این نشست تنها از کف نیست. حلب سقف نیز به همین وضع دچار شده است. وقتی سفال های قاشقی سقف در گذر زمان فرو بریزد، آب نزولات جوی سهل و راحت تر به لمبه های چوبی سقف نفوذ می کند. این را می شود از پنجره های بلند ضلع جنوبی هم فهمید که چهارچوب قسمت فوقانی آن در اثر پوسیدگی ناشی از نفوذ نزولات جوی به داخل شکسته شده است. پسیدگی آن بقدری است که نه تنها گچ آستر بنا، بلکه گل های خشت دیوار نیز فروریخته است. زیر پنجره های سقف را برای جلوگیری از نفوذ باران، پلاستیک محافظ قرار داده اند. اگر این روزها به مسجد اردبیلیان بازار رشت سری بزنید، می بینید که در حصار داربست ها تلاش می کند نفسی دوباره بکشد و از نو پذیرای نمازگزاران باشد.

اگرچه در راسته تجاری محور بادی الله واقع در خیابان مطهری به سمت بازار بزرگ رشت، ۴مسجد نزدیک به هم وجود دارد، اما نام مسجد کافی است تا نشان دهد، اقوام غیر گیلک نیز از گذشته های دور تاکنون برای خود پایگاه اجتماعی ویژه ای در رشت و در دل بازار و بافت تجاری داشته اند.
مسجد اردبیلیان، مسجدی بود که ترک زبان های مقیم رشت در جوار بقعه «آقا سید ابراهیم» محله ی بادی الله برای خود ساخته اند. همین همجواری شاید موجب مهجوریت این مسجد شده است. بنایی که سازه آن نشان می دهد، حداقل ۱۰۰سال قدمت دارد.
مسجد موقوفات و عایداتی ندارد که برای نگهداری و مرمت آن هزینه کنیم. این را خادم مسجد می گوید. در حالی که مشغول جمع آوری ریزش های سقفی است که در بارندگی اخیر به داخل مسجد فرو ریخته است.
«آقای خانجانی» می گوید: بعد از مکاتبات متعدد هیات امنای مسجد در مورد وضعیت مسجداردبیلیان، خوشبختانه از ۱۵دی ماه، موضوع احیا و مرمت مسجد قطعی شده است. و فرش ها و دیگر وسایل مسجد را برای مرمت، جمع آوری کرده ایم.
وی اگرچه سالیان درازی است که به این مسجد خدمت می کند، ولی از سال دقیق ساخت مسجد خبر ندارد. با این حال بخشی از کنده کاری کف مسجد را نشان داده و می گوید: این گودال که اکنون پر شده، محلی است که میراث فرهنگی حفر کرده تا بتواند از پی ساختمان، قدمت بنا را تخمین بزند. خانجانی همچنین با اشاره به شکاف کنار لوله بخاری در دیوار ضلع شرقی ادامه می دهد: این بخش هم توسط میراث فرهنگی کنده شده تا به گمانه زنی درباره قدمت مسجد کمک کند.
با نگاهی به فضای مسجد می توان فهمید وسعت چندانی ندارد. تنها ورودی مسجد درب باریک چوبی است که با فاصله یک کفش کن کوچک، می توان به فضای داخلی مسجد وارد شد. بخشی از لمبه های چوبی سقف ورودی فروریخته است. همینطور گچ های رواق پنجره های ضلع جنوبی. همین فروریختگی موجب شده لمبه کوبی های رواق پنجره ها هویدا گردد. نیم طبقه چوبی ظلع شمالی مسجد، با ستون هایی که با قاب چوبی پوشیده شده، نگه داشته شده است. درب چوبی از دیوار ضلح شمالی و در نزدیک گنجه کتاب ها، به فضای بقعه ی مجاور باز می شود.
خانجانی همینقدر می داند که ابتدا بقعه بود و بعدا مسجد ساخته شده است. وی درب چوبی را نشان داده و می گوید: اکنون هم اگر این درب را باز کنید می توانید، به فضای «بقعه ابراهیم» وارد شوید.
وی ادامه می دهد: این مسجد ویژه اردبیلیان مقیم رشت ساخته شده بود. دهه اول محرم، هیات ها عزاداری و دسته های سینه زنی و زنجیر زنی، مخصوص ترکها از همین مسجد خارج می شد.


اگرچه مسجد تزئینات خاصی بجر کاشیکاری دور محراب ندارد، ولی نوع سازه مسجد، معماری بومی این مسجد را تداعی می کند.
معاون میراث‌ فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گیلان، از طرح احیا و مرمت مسجد اردبیلیان می گوید که قرار است با تامین اعتبار بنیاد مسکن انقلاب اسلامی اجرایی گردد.
ولی جهانی می افزاید: مسجد اردبیلیان بازار رشت، یکی از مساجد قدیمی است که طرح احیا و مرمت آن با نظارت اداره کل میراث فرهنگی گیلان، و توسط مهندسین مشاور عمارت خورشید در حال انجام است.
وی همچنین گفت: پس از اتمام مطالعات، با اعتبار تخصیص یافته از سوی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، مرمت مسجد اردبیلیان آغاز می گردد.
معاون میراث فرهنگی همچنین گفت: مستند سازی این مسجد به پایان رسیده و پرونده میراثی آن به زودی برای ثبت در فهرست آثار ملی به شورای ثبت کشور ارسال می گردد.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *