تاریخیادداشت

آینده ای بهتر مبتنی بر هویت های فرهنگی

جام های املش و رشی را هم برگردانید

گیل مهر – یادداشت
مهری شیرمحمدی
هفته میراث فرهنگی با بازگشت جام های مارلیک به موزه ملی ایران پایان یافت. نمایش این جام ها پس از ۵۰ سال در موطن خود، فرصتی بود برای آموزش دادن این نکته که ابتدا باید شناخت درستی از میراث فرهنگی داشت و سپس آموخت که چگونه باید از میراث مبتنی بر هویت های فرهنگی تولید محتوا برای آینده داشت.
حفاظت از میراث فرهنگی اعم از ابنیه های تاریخی یا اشیای بجا مانده از گذشته به معنی چسبیدن به گذشته نیست، اتفاقا اگر آینده پایدار بخواهیم، باید آینده را مبتنی بر هویت ها و داشته های فرهنگی بسازیم. اگربتوان نگاه هویت فرهنگی به جامعه داشت، به این معنی که هر چیزی گذشته ای دارد و با درک تاریخ آن می توان آینده روشن تر و بهتری بدست آورد، می توان شاهد تغییر نوع نگاه مردم بود و ابتدا از مسئولان و سپس از مردم انتظار همراهی داشت.
اینکه هر فرد در چه جایگاه و موقعیت اجتماعی باشد و یا حتی متعلق به کدام رده سنی و یا طبقه اجتماعی باشد، تفاوتی نمی کند. هر شخص به همان اندازه که دایره فعالیت ها و تجربه های زندگی اش وسیع تر باشد اگر درک عمیق تری نسبت به میراث فرهنگی پیدا کند، نوع نگاهش به چگونه ساختن آینده متفاوت می شود. اتفاقا افرادی که به آینده اعتنایی ندارند و به گذران زندگی اکنون و فردیت خویش منفک از یک گروه می اندیشند، گذشته را تخریب و یا نسبت به مواریث گذشته بی تفاوت اند.
اگر روزانه خبرهای رسمی و غیر رسمی از فعالیت قاچاقچیان عتیقه در تپه های باستانی گیلان می شنویم، نشان از همان بی تفاوتی نسبت به هویت های فرهنگی است.
اگرچه نمایش جام های مارلیک پس از ۵۰سال در گیلان، کار ارزشمندی بود و تلاش دست اندرکاران را برای بازگشت این میراث فرهنگی باید ستود، اما سوال اینجاست که اداره کل میراث فرهنگی گیلان به عنوان متولی تا چه اندازه از این فرصت استفاده کرد تا تغییر نگرشی که گفته شد، در جامعه آموزش دهد؟ تا چه اندازه شهروندان توانستند پیرامون ظرفیت هنری به کار رفته و محتوای هنری نقوشی که در این جام ها حک شده، بیندیشند؟ و یا به عنوان یک شهروند مسئولیت پذیر در حفظ مواریث گذشته کوشاتر باشند؟
نگاهی به بنرهای تبلیغاتی و فعالیت رسانه ای پرتال میراث فرهنگی گیلان خود گویاست. در شرایطی که رسانه ها اعلام کردند، جام های مارلیک تا ۸خرداد در موزه رشت به نمایش درمی آید، دقیقا جلوی موزه رشت بنر بزرگی نصب شده بود که مدت زمان نمایش را از ۲۵ اردیبهشت تا ۱۳خرداد نوید می داد! جالب اینجاست که حتی در پوستر پرتال میراث فرهنگی هم تاریخ ۱۳خرداد قید شده است. این بنرها با تاریخ متفاوت البته در شهرستان های گیلان نیز رویت شده و در برخی از شهرستانها اصلا خبری از نصب بنر نبود!
در عصری که رسانه ها و شبکه های مجازی بیشترین بار اطلاع رسانی و آموزش را بر عهده دارند، پرتال اداره کل میراث فرهنگی گیلان از این رویداد فرهنگی مهم تنها نشست خبری مدیرکل میراث فرهنگی گیلان، خبر افتتاحیه و عکسهای یادگاری مسئولانی را- که به دیدن جام ها آمدند- منتشر کرد!
تنها در مقام مقایسه باید گفت، پرتال رسمی یک اداره کل با آنهمه امکانات مادی و نیروی انسانی، حتی کمتر از سایت «گیلان مصور» توانست تولید محتوا نماید. پایگاه خبری یاد شده به تنهایی توانست حجم گسترده ای از اخبار، گزارش، گفتگوی اختصاصی و تصاویر و تحلیل محتوایی نقوش را منتشر نماید. و فیلم های منتشر شده از این جام ها در آپارات، با نام «گیلان مصور» منتشرشد.
اگرچه در روزهای منتهی به پایان این رویداد، چند نشست تخصصی هم در همان فضای کوچک موزه رشت برگزار گردید، اما انتظار می رفت سازمان میراث فرهنگی با بهره گیری از فضای رسانه ای و شبکه های اجتماعی، از این رویداد، نگرش مبتنی بر هویت های فرهنگی را بیش از این آموزش دهد.
سال گذشته نیز رویداد مهمی به نام کنگره تاریخ معماری ایران با حضور اساتیدی از سراسر کشور در مجتمع خاتم الانبیا برگزار شد. این رویداد که دوره ای در دیگر استانها برگزار می شود، فرصت خوبی بود برای تغییر نگرش مردم برای حفاظت از ابنیه های تاریخی، که هر روز به نام بافت فرسوده شاهد نابود شدنشان هستیم. اما حاضران شاهدند که تعداد میهمانها از حاضرین و میزبانان بیشتر بود! و سالن کوچک رحمدل به قدری خالی بود که حتی احمد محیط طباطبایی، رئیس ایکوم و رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی کشور نیز از این همایش کم فروغ ابراز تاسف نمود و به خبرنگار گیلان مصور ابراز داشت که میزان حضور خود گویاست که مردم تا چه اندازه نسبت به هویت های بومی خود احساس تعلق دارند!
اگرچه برگزاری دو رویداد فرهنگی مهم در دو سال پیاپی از سوی اداره کل میراث فرهنگی گیلان شایسته تقدیر است، اما متولیان برگزاری لازم است لااقل با به خدمت گرفتن شبکه های اجتماعی و سازمان های مردم نهاد فعال در حوزه میراث فرهنگی، به تغییر نوع نگاه مردم کمک کنند. تا نوع نگاه مردم تغییر نیابد، نمی توانیم آینده بهتری مبتنی بر هویت های فرهنگی داشته باشیم.
با این حال، شهروندانی که شکوه جام های مارلیک را دیده اند، حالا منتظرند جام های یافت شده در املش و یا جام معروف رشی- که سالها پیش از موزه رشت به یغما رفت- در سرزمین مادری به نمایش درآید.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *