اخبارتاریخگردشگری

احیای حمام دوره قاجار؛ پایگاه حفاظتی آق اولر در مریان ایجاد می شود

 گیل مهر- مهری شیرمحمدی

حمام تاریخی روستای مریان، در ارتفاعات تالش، یکی از حمام های تاریخی گیلان است که فرم معماری آن برگرفته از الگوی معماری حمام های کوهستانی گیلان طراحی و ساخته شده است.

این حمام در سالهای اخیر توسط سازمان میراث فرهنگی گیلان مرمت و احیا شده و به زودی پایگاه حفاظتی روستاهای تاریخی مریان و آق اولر در محدوده این حمام ایجاد می گردد.

اگر به روستای مریان در ۳۷کیلومتری شمال غربی هشتپر رفته باشید، حتما در روستای مریان در شیب تند نزدیک به جاده، حمامی با سقف کوتاه را دیده اید که تا پیش از سال ۱۳۸۹، بخش های زیادی از طاق های حمام مریان و گنبدهای آن فروریخته بود. دو سال اخیر احیای این حمام توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری گیلان  در دستور کار قرار گرفت. اگر روزهای اخیر سری به این حمام بزنید، علاوه بر محوطه سازی و سنگ فرش اطراف حمام، سازه جداگانه ای را می بینید که تابلوی پایگاه حفاظتی منطقه آق اولر و مریان بر روی آن نصب شده است.

پس از خروج پایگاه حفاظتی میراث فرهنگی از مجموعه تاریخی آق اولر به دلیل شکایت وراث سردار امجد، حالا پایگاه جدید حفاظتی میراث قرار است در این حمام مستقر شود.

یکی از اهالی روستای «دیزگاه» درباره این حمام می گوید:  تمام این محوطه، و زمینهای اطراف ملک سردار امجد بود و این حمام را  هم وی ساخته است.

«حسین احمد پور» به نقل از پیران محلی روایت می کند: ملاط میانی این حمام را با  مخلوط آهک و ساروج و شیر مادران تالش و تخم مرغهای محلی ساخته اند. یک نفر روزانه از سوی خان مامور این کار بود. به همین دلیل این بنا بعد از اینهمه سال و در هوای سرد کوهستانی سالم مانده است.

به گفته یکی دیگر از اهالی، حمام قبلا دارای کاشی‏‌های تزیینی و نقاشی دیواری  بوده ولی بیشتر آنها از بین رفته و یا در گذر زمان  به سرقت رفته است.

کمی پایین تر از بنای حمام، شیب تندی است که به گفته اهالی، محل کشف گورستانهای  باستانی مریان بوده است. به گفته اهالی، حفاری های زیادی در دهه ۱۳۸۰ در زمین های اطراف «مریان» و گورهای باستانی صورت گرفت و اشیای تاریخی زیادی از این گورها بدست آمده است.

«ژاک دمرگان»، باستان شناس فرانسوی، نخستین بار به سال های ۱۳۰۷ تا ۱۳۰۸ قمری در محوطه های مریان گمانه زنی های باستان شناسی انجام داد و به آثاری از نیمه دوم هزاره دوم و سده های آغازین هزاره یکم پیش از میلاد دست یافت. به گفته کارشناسان میراث فرهنگی گیلان، محوطه باستانی گورستان مریان، بزرگترین گورستان پیش از تاریخ ایران است و در عرصه‌‏ای به مساحت ۴۰۰ هکتار، در مناطق ییلاقی مریان، آق اولر و تندبین گسترده شده است.(مجموعه مقالات همایش تالش شناسی، چاپ ۱۳۹۶)

 بر اساس فهرست بناهای میراثی گیلان در اطراف روستای مریان و  نزدیک به حمام تاریخی مریان تاکنون ۹محوطه باستانی مورد کاوش قرار گرفته است. گورستانهای تاریخی این محدوده مربوط به دوران پیش از تاریخ است. افزون بر آن در نزدیکی مریان روستاهای دیگری همچون؛ «خشکه دشت»، «دیزگاه»، «تول»، «گل باشی» و «آتشگاه» بین سالهای ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۳هم مورد کاوش قرار گرفته است. بنابراین حفاظت از محوطه های تاریخی ییلاقات تالش ضروری است.

بر اساس پرونده ثبتی اثر، حمام مریان اوایل دوره قاجار و به دستور «نصرالله خان سردار امجد»، خان کرگانرود بر روی یک زمین شیب دار و به مساحت ۱۳۱ متر مربع ساخته شده است.  کارشناس مسئول ثبت بناهای میراثی گیلان در این باره می گوید: این حمام در واقع برای استفاده خصوصی  خاندان سردار امجد ساخته شده بود.طاق های حمام  پیش از این فروریخته بود و میراث فرهنگی توانست حمام مریان را در ۱۱شهریور سال ۱۳۸۲ و به شماره ۹۹۱۹ در فهرست بناهای میراثی کشور ثبت نماید و پس از آن پیگیری برای دریافت اعتبار مرمت صورت گرفت.

مهدی میرصالحی با اشاره به ویژگی های  معماری حمام مریان یادآور می شود: این حمام از نظر فضا و فرم پلان به شیوه حمام های کوهستانی ساخته شده است. بنا دارای یک فضای مربع شکل در وسط با سقفی کوتاه بوده است. یک صحن بزرگ با پوشش گنبدی در کنار و راهروهایی در دورتادور این فضای مربع شکل قرار گرفته و پنجره هایی نیز بر دیواره این راهروها تعبیه شده است. و سقف این راهروها در دو ضلع گنبدی شکل و در یک ضلع دیگر به صورت طاق آهنگ می باشد. در این حمام علاوه بر پنجره ها، نورگیرهای بالای گنبدها نیز نور لازم حمام را تامین می کرد.

معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گیلان نیز پیرامون بازسازی و احیای حمام تاریخی مریان می گوید: احیای این حمام تاریخی در دو فاز و با اعتباری بالغ بر ۵۰۰میلیون تومان از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری انجام شده است.

ولی جهانی با بیان اینکه سقف گنبدی سربینه حمام کاملا فروریخته بود، اظهار کرد: در احیای این حمام علاوه بر مرمت خود حمام، محوطه سازی، جدول گذاری و سنگفرش اطراف حمام نیز صورت گرفته است.

وی با اشاره به ضرورت حفاظت از محوطه های تاریخی تالش بیان کرد: نزدیک به حمام مریان، پایگاه حفاظتی میراث فرهنگی نیز مستقر می شود و در حال حاضر تجهیز پایگاه در حال انجام بوده و تا هفته آتی به بهره برداری می رسد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *