اخبارگردشگری

بازدید از شهر پلکانی ماسوله تا  قلعه هزار پله، دمی آسودن زیر درخت ۱۰۷۰ ساله کنگول باسکم/ فومنات گردشگران را فرامی خواند

گیل مهر- مهری شیرمحمدی

کمتر ایرانی است که نام شهر پلکانی ماسوله را نشنیده باشد. اگرچه گردشگران زیادی تاکنون از ماسوله بازدید کرده اند، اما این بار علاوه بر خود ماسوله قصد داریم جاذبه های فرعی این شهر را معرفی کنیم. این بار که قصد سفر به ماسوله را کردید، علاوه بر بازدید از موزه حیات وحش ماسوله، از آسیاب آبی ماسوله و نانوایی سنتی ماسوله هم بازدید و نانی که در تنور سفالی پخته می شود، تناول نمایید.

کوهنوردی در ییلاقات ماسوله و دیدن راه دسترسی فرعی ماسوله به سمت امامزاده هاشم، سایت سنگ نوردی، و آبشار خُرم بو ماسوله  و جنگل های باستانی هیرکانی خالی از لطف نیست.

شهر پلکانی ماسوله

شهر تاریخی ماسوله در جنوب غربی استان گیلان در بخش سردار جنگل فومن، قرار دارد. این شهر تاریخی، در سال ۱۳۵۴ هجری خورشیدی طی شماره ۱۰۹۰ در فهرست آثار ملی به عنوان میراث فرهنگی و طبیعی به ثبت رسیده است.
قدمت مجموعه شهر تاریخی ماسوله به قرن هفتم هجری قمری می رسد و قدمت استقرار و سکونت به عصر آهن می رسد.

در این شهر افزون بر ۲۴۵ باب خانه تاریخی ، بناهایی همچون امامزاده عون ابن علی، مسجد جامع، مسجد قنبرآباد، بازار، موزه حیات وحش و آسیاب آبی از جاذبه های شهر ماسوله است. اقامت در یکی از خانه های ماسوله، خرید در بازار این شهر و  چشیدن نانی که در تنور سفالی پخته شده  هرکدام لذت سفر را دوچندان می کند.
در بستر جنگلهای هیرکانی این شهر تاریخی ، چندین آبشار و چشمه وجود دارد که دیدن هرکدام جذابیت ویژه ای دارد.  یکی از این آبشارها در خود ماسوله است و برای دیدن آن لازم نیست مسیر زیادی را طی کنید. اگرچه در اثر سیلاب های سالهای اخیر، مسیر و بستر رودخانه کمی تغییر یافته، اما دیدن آبشاری که از شکاف دو تخته سنگ عظیم با شدت فرو می ریزد، خالی از لطف نیست.

آسیاب آبی ماسوله
تابستان گذشته آسیاب آبی ماسوله احیا شد. سنگ آسیاب های بزرگ آن با آب ماسوله رودخان به گردش درمی آید. آسیابی که کمی پایین تر از آبشار  ماسوله و نزدیک به پاسگاه انتظامی قرار دارد.
ماسوله در گذشته دست کم ۳آسیاب آبی به نام های حاجی فرج الله، حاجی رحمت الله و خواجه اسدالله داشت و سنگ آسیاب های آن توسط فشار آب رودخانه به گردش درمی آمد.

نانوایی سنتی ماسوله با تنور سفالی

پخت نان هایی که در یک تنور سفالی و به شکل سنتی تهیه می شود، اگرچه زحمت بیشتری دارد، اما طعم عالی آن به زحمتش می ارزد. یکی از نانوایی های ماسوله با تنور سفالی  تابستان گذشته احیا شد و اکنون به شیوه سنتی نان می پزد.

ماسوله در گذشته دست كم ۶ نانوايي سنتي داشت كه طي سالهاي گذشته بی استفاده رها شده و بدليل تغيير كاربري، از ۱۵ سال به این سو، پخت نان سنتی در ماسوله فراموش شده بود.

این واحد نانوایی در محله «كفابازار ماسوله» قرار دارد. و نان تولید شده در آن، به نسبت  نان هاي ماشيني تردتر بوده و از قابليت هضم بهتري برخوردار است.

این نان  شبیه تافتون سنتی ولی نازک تر از آن است و کیفیت آرد آن نیز مرغوب تر از آردهای توزیع دولتی است. ابعاد این نان ۳۵ در ۲۲ سانتی متر بوده و مطمئنا مورد استقبال گردشگران قرار می گیرد.

موزه حیات وحش ماسوله

«موزه حیات وحش تاریخ طبیعی ماسوله» گنجینه ای طبیعی در دل یک خانه پلکانی است. این موزه از سال ۱۳۸۳ خورشیدی در یک خانه پلکانی ماسوله متعلق به شاهپور اخوان ماسوله  تاسیس شده است.

این گنجینه، یک موزه حیات وحش متفاوت است. مجموعه ای از حیوانات تاکسی درمی شده که زیستگاه آنها، کوه ها، تالاب ها و جلگه های گیلان است. و این مجموعه به گردشگران کمک می کند تا بخش اعظمی از حیات وحش گیلان را  یکجا ببینند.

در این موزه و حیواناتی که در اثر حوادث جاده ای و بی مبالاتی شکارچیان تلف شده اند، تاکسی درمی شده و در این موزه نگهداری می شود.
در این موزه، انواع جانوران آبی و خشکی و پرندگان گیلان نگهداری می شوند؛ خرس قهوه ای، سمورهای آبی، لاک پشت، جوجه تیغی، قوهای سفید و خاکستری، غاز های وحشی ، هواسیل ارغوانی ، خودکا، سنقر تالابی، چنگر و مرغابی کله سیاه ، قاقوم و قرقاول، عقاب و بوتمیار، مار جعفری، شغال، آفتا پرست، گورکن و…. نگهداری می شود.

سایت باستان شناسی کهنه ماسوله

کهنه ماسوله در فاصله ١٠ کیلومتری شمال غربی ماسوله، قرار دارد و  محل استقرار و زندگی مردم ماسوله در گذشته در همین منطقه بود. کهنه ماسوله، بر روی بستر تپه ای طبیعی  قرار گرفته و از اواخر سال گذشته تاکنون در آن کاوش های باستان شناسی صورت می گیرد.

کهنه ماسوله مرکز معادن آهن و ذوب فلز در طول حداقل ۴۰۰ سال (از قرن پنجم تا هشتم هجری) پیش بود و کهنه ماسوله به عنوان یکی از مراکز مهم در زمینه صنعت فلزکاری از اهمیت خاصی برخوردار بوده است.
ساکنان قدیم این ناحیه، سنگ آهن را از معادن آن استخراج و پس از حمل به کهنه ماسوله،  در کوره هایی که با زغال چوب کار می کرد، برای ساخت  انواع ادوات فلزی آماده می کردند.

بعدها و در قرن نهم یا دهم هجری مردم کهنه ماسوله به ماسوله کنونی مهاجرت کردند. علت این جابجایی هنوز مشخص نیست و برخی علت آن را بیماری طاعون، بلایای طبیعی و ریزش معادن آهن عنوان می کنند.

منطقه کهنه ماسوله در شهریور ماه ۱۳۸۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. از کهنه ماسوله کنونی که دشتی است با شیب ملایم، جز تکه سنگ هایی که زمانی پایه بنای دیوارهایی بودند، چیزی باقی نمانده است. با این حال سایت باستان شناسی کهنه ماسوله از ابتدای سال جاری فعال شد و کاوش های باستان شناسی در آن ادامه دارد.

آبشار خُرم بو ماسوله

پشت شهر زیبای پلکانی ماسوله، آبشارهای متعددی از کوه سرازیر می شود. بزرگترین این آبشارها، آبشار خربو یا خرم بو است که آب آن از ارتفاع ۲۰متری با شدت به پایین سر ریز می شود.
مسير دسترسي به اين آبشار حدود يک ساعات کوهپيمايي از شهر ماسوله  به سمت ییلاقات است و در مسیر رسیدن به آن می توان از سایت سنگ نوردی، آبشار کوچک خربو و بقعه دیدن نموده و پیش از رسیدن به آبشار بزرگ از آب چشمه  این ییلاق نیز بیاشامید.

جنگلهای دسترسی به این آبشار نیز بر زیبایی این مسیر افزوده است. خوشبختانه مسیر طولانی و عدم جاده کشی به این آبشار باعث شده، هنوز این محدوده طبیعت بکر خود را از دست ندهد.

درخت ۱۰۰۰ساله کنگول باسکم

درخت «کنگول باسکم» گیلان، ۱۰۷۰ سال قدمت دارد. کنگول باسکم در زبان تالشی به معنی «افرای توخالی» است. قطر این درخت افرای توخالی به اندازه ای است که ۱۲ نفر  به راحتی در آن جا می گیرند.

این درخت در مسیر دسترسی امامزاده اسحاق شفت قرار دارد. ۴ کیلومتر مانده به امامزاده اسحاق، تابلوی کوچکی حاوی نام درخت در جهت راست جاده نصب شده است.

دیدن درختی غول پیکری که ۱۰۷۰سال با وجود پوسیدگی درون و توخالی هنوز زنده است، عجایب خلقت گیلان را به تصویر می کشد. سطح بیرونی درخت از سویی که آفتاب کمتر به آن می‌تابد، پوشیده از خزه است و شاخه‌ها و تنه آن به گونه‌ای دایره وار رشد کرده  و همانند این است چندین حلزون به تنه درخت چسبیده‌ و درهم تنیده اند. ریشه‌های این درخت از شعاع ۱۰ کیلومتری از خاک بیرون زده است و درخت از دو جهت به گونه‌ای خالی شده که یک فرد بزرگسال به راحتی می‌تواند داخل درخت برود. عرض این درخت از داخل حدود ۴متر و ارتفاع آن تا آخرین قسمت تو خالی ۵۴ متر است.

قلعه ای با هزار پله

قلعه رودخان یا قلعه هزار پله، یکی از عجایب هفتگانه گیلان است و  در ۲۰ کیلومتری جنوب غربی شهر فومن  قرار دارد در سال ۱۳۵۴ به شماره ۱۵۴۶ در فهرست بناهای میراثی کشور به ثبت رسیده است.

قلعه رودخان، یکی از زیباترین قلعه های کوهستانی گیلان با قدمت دوره سلجوقی است که هنوز سالم مانده است. برخی کارشناسان عقیده دارند، قلعه رودخان یا قلعه سکسار متعلق به دوره‌ی ساسانیان است و  در دوران سلجوقیان احیا شده و از پایگاه‌های مبارزاتی اسماعیلیان بوده است.

روی کتیبه‌ای که از این قلعه در گنجینه‌ی رشت نگهداری می‌شود، نوشته شده که در سال ۸۲۱ تا ۹۱۸ هجری قمری برای سلطان حسام‌الدین امیردباج بن امیر علا الدین (فرمانروای بیه پس) بازسازی شد.

برای رسیدن به قلعه باید بسمت فومن بروید و با عبور از روستاهای گشت، کردمحله، گشت رودخان، سیاه کش، گوراب پس، ملسکام، سعیدآباد به روستای قلعه رودخان می‌رسید. برای رسیدن به بالای قلعه باید هزار پله را طی کنید. قبلا مسیر دسترسی به قلعه با کوهپیمایی بود.

قلعه از دو بخش  ارگ و قورخانه تشکیل شده است. ارگ شامل شاه‌نشین و حرم‌سرای بود و قورخانه محل فعالیت‌های نظامی و زندگی سربازان  بوده است. ارگ در قسمت غربی در دو طبقه ساخته شده و قراول‌خانه‌ها در قسمت شرقی در دو طبقه با نورگیرها و روزنه‌های متعدد است.

چون قلعه روی دو قله بنا شده به سه بخش شرقی، میانی و غربی تقسیم می‌شود. بخش شرقی که با دروازه‌ای از سایر قسمت‌ها جدا می‌شود روی یک تپه‌ی ۶۷۰ متری قرار دارد و بیشتر بناهای آن جنبه‌ی نظامی دارد و شامل دروازه‌‌ی ورودی، زندان، در اضطراری و تعدادی واحد مسکونی و دو برج بزرگ است. قسمت میانی که در پایین‌ترین سطح قلعه قرارگرفته دروازه‌ی اصلی را در بردارد و نهایتا قسمت غربی که روی شیب تند کوه بنا شده ، شامل بخش‌هایی نظیر دروازه‌‌ی ورودی، آب انبار، آبریزگاه، سردخانه، شاه نشین و تعدادی واحدهای مسکونی  است.

درِ ورودی در ضلع شمالی است و دو طرف آن دو برج عظیم قرار دارد ۴۲ برج دیده‌بانی دور تا دور قلعه وجود دارد که در پایین توپر و در بالا تو خالی است و اتاق‌های هشت ضلعی آنها در بالا با طاق‌های گنبدی پوشانده شده‌اند.  داخل دیوارها و برج‌ها روزنه‌هایی شیب دار وجود دارد که برای ریختن مواد مذاب و تیراندازی در نظر گرفته شده بودند. برخی از این برج‌ها دارای دو طبقه هستند که سقف تعدادی از آنها چوبی است و درون آنها اجاق و دودکش وجود دارد و در سرمای زمستان به اسکان بهتر سربازان کمک می‌کرد.

مهمترین بنای قسمت غربی این قلعه شاه‌نشین است که در بالاترین بخش قلعه ساخته شده  و از لحاظ ساختار با دیگر قسمت‌ها متفاوت است. دارای دو بخش تحتانی، فوقانی و تراس است چشمه‌ی آبی که قبلا منبع اصلی تامین آب قلعه بوده ، در زلزله‌ی سال ۱۳۶۹ گیلان خشک شد و بعدها مجددا توسط میراث فرهنگی این استان احیا شد.

در انتهای شمال شرقی قلعه یک ساختمان دو طبقه‌ی بسیار زیبا وجود دارد و در ضلع جنوبی آن کوهی قرار دارد که غاری در آن دیده می‌شود و به گفته‌ی مردم محلی قبلا محل استقرار نگهبانان بوده است تا در صورت بروز حمله به قلعه علامت دهند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *