اخبارگردشگری

بازدید از ونیز ایران تا قدم زدن در ساحل چاف و چمخاله

گیل مهر- مهری شیرمحمدی

گیلان ۵شهر تاریخی دارد که دیدن جاذبه های تاریخی آن خالی از لطف نیست. یکی از این شهرها، شهر لنگرود است که در زمان نادرشاه افشار صاحب بندر و لنگرگاه شد و از آن زمان بواسطه آمد و شد تاجران، رونق زیادی یافت. اگرچه لنگرود بعدها رو به افول نهاد ولی کشف بقایای کشتی کاپتان جان التون- که بدستور نادرشاه در انزلی محله لنگرود، این کشتی را ساخت- قدمت و موقعیت این منطقه را نشان می دهد.

پل خشتی لنگرود

مهمترین بنای تاریخی بجامانده در شهر لنگرود، پل خشتی لنگرود است که دو محله قدیمی لنگرود یعنی فشکالی محله و راه پشته را بهم متصل می کند. عبور رودخانه لنگرود و شعبات آن از چندین محله شهر جذابیت ویژه ای به لنگرود می بخشد. بنحوی که سفرنامه نویسان اروپایی زیبایی لنگرود را ستوده و آن را همسان «ونیز» توصیف کرده اند.

دو شعبه اصلی رودخانه لنگرود در محدوده پل خشتی بهم می پیوندد و رودخانه در امتداد مسیر خود از محله ی «سالی پاکه» به سمت ساحل زیبای چمخاله می رسد. در گذشته، حمل کالا و بار از طریق رودخانه صورت می گرفت.

پل خشتی لنگرود بنای دوره صفویه است و ساخت آن را به سالهای ۹۲۶ قمری نسبت می دهند اگرچه برخی منابع قدمت آن را به دوره ایلخانی هم نسبت می دهند ولی بنظر می رسد این پل یک بار در دوره قاجار در زمان حکمرانی منجم باشی حاکم لنگرود مرمت شده است. زیرا در بین اهالی معروف به پل «حاجی آقا پورد» است. همچنین بین اهالی مشهور است که پیرزنی تخم مرغ هایش را برای استحکام این پل هزینه کرده است.

پل خشتی لنگرود، ۳۷متر طول و ۵۰/۴ متر عرض دارد و ارتفاع از سطح رودخانه ۷۰/۹متر می باشد. ملاط آن از آهک و ساروج بوده و دهانه های فراخ پل امکان تردد  کشتی ها را امکان پذیر می کرده است.

دو طرف پل به جاده دو طرفه که موازی جریان آب است، ختم می شود. برای اینکه انتهای دو شیب پل بر جاده اصلی سوار شود، این جاده دو طرفه را از طرفین سربالا ساخته اند. چنین طرحی در هیچ یک از پلهای گیلان دیده نمی شود.

پل خشتی لنگرود، سمبل این شهر است به نحوی که آرم شهرداری این شهر و سربرگ نامه ها با تصویر این پل مزین شده  و مردم با آن خاطره نوستالژیک دارند. این پل پیش از انقلاب و در ۱۳خرداد سال ۱۳۵۱ در فهرست بناهای میراثی کشور به ثبت رسید.

آن گونه که تصاویر قدیمی از این پل نشان می دهد، بجز حمل بار بوسیله قایق های محلی، سالانه مسابقه «نودنبال رانی» از زیر پل تا مرداب لنگرود صورت می گرفت.

قرار گیری این پل در بافت مرکزی شهر از یک سو و نزدیکی به بازار لنگرود و بقعه میراثی آقا سید حسین از دیگر سو و نزدیکی به باغ ملی و عمارت منجم باشی ها و حمام میراثی فشکالی محله، یک مجموعه تاریخحی بهم پیوسته را ایجاد کرده است.

بقعه ای با نقاشی های دیواری

در شهر لنگرود و پشت بازار ماهی فروشان، یکی از زیباترین بقعه های میراثی شرق گیلان قرار دارد. این بقعه مدفن دو تن از امیران کیایی، (ابراهیم و حسین)حاکمان محلی بیه پیش قبل از سلسله صفویه است.

دیوارهای گچی این بقعه به سنت نقاشی عصر صفوی دارای نقاشی های دیواری با مضامین مذهبی نظیر حوادث عاشوراست. مجلس به میدان رفتن امام حسین و علی اصغر، مجلس قاسم و علی اکبر، مجلس امام رضا و مامون، مجلس حضرت زینب و بارگاه شام، مجلس مختار ثقفی و کتیبه های خطاطی دور تا دور ایوان و بخش زنانه و مردانه بسیار زیباست که با رنگ های گیاهی در دوره قاجار  نقاشی شده است.

اگرچه بخشی از این نقاشی ها از بین رفته  اما دیدن باقی مانده نقاشی ها از یک سو، صندوق چوبی و درب نفیس چوبی کنده کاری شده، آن خالی از لطف نیست.

قبلا این بقعه به سنت معماری بومی دورتا دور ایوانی چوبی با غلام گردش داشته ولی متاسفانه وقوع یک فقره آتش سوزی، و مرمت دوباره تغییراتی در معماری بنا ایجاد کرده است.

در گوشه حیاط این بقعه، یک سقاخانه میراثی هم هست که بانی آن بر اساس کتیبه موجود، «حاج علی آشپز قزوینی» بوده است. دیوارهای این سقاخانه نیز کاشی های های نفیس با مضامین مذهبی عاشورا دارد.

سقاخانه حوضی هم دارد که قبلا آب باران را داخل آن جمع می کردند و با سیستم سنتی آب تصفیه می شد و مردم به نیت حاجت خواهی از آب آن استفاده می کردند. اکنون روی این حوض و کتیبه داخل آن را تخته پوش کرده اند.

آرامگاه خاندان منجم باشی، حاکمان لنگرود

در حیاط امامزاده حسین و ابراهیمِ لنگرود بقعه دیگری است که آرامگاه خانوادگی منجم باشی، حاکمان لنگرود می باشد. آرامگاه مذکور بنایی چهارگوش با سقفی پوشیده از سفال قرمز و دو درب آهنی است. یک درب از سمت به بازار ماهی فروشان  و درب دیگری روبه شمال و  بقعه باز می شود.

کلید آرامگاه در اختیار هیات امنای بقعه(آقایان صالح فرید لنگرودی و احمد برکاتی) است. تبار خاندان منجم باشی به منجم معروف اصفهانی دوره صفویه برمی گردد که بعد از وصلت پدر جد این خاندارن با دربار قاجار، منطقه لنگرود و رانکوه به عنوان تیول به این خاندان می رسد. خانواده منجم باشی همزمان با روی کار آمدن آقامحمد خان قاجار در گیلان صاحب  عنوان شدند. نخستین عضو این خاندان که لقب منجم باشی یافت، « میرزا صادق » بود که در سال ۱۲۱۲ هجری قمری جسد بنیانگذار سلسله قاجاریه را برای تدفین به کربلا برد.

شاخص ترین این خاندان فردی به نام موسی منجم باشی است که در نبرد معروف پیله داربن در تجاوز روس ها به انزلی و رشت در سال ۱۲۲۰ هجری قمری، به عنوان فرمانده جلوی متجاوزان روس را گرفت.

آنگونه که منابع نوشته اند، در زمان حکمرانی «مهدی خان منجم باشی»، لنگرود صاحب بندر، ۴کاروانسرا و گمرک بود، ۴پل آجری داشت که اکنون تنها یکی از آنها باقی است.

در این آرامگاه « میرزا مهدی خان معتضد منجمی»، معروف به معتضد الملک  و آخرین حکمران (۱۳۰۸) از این سلسله آرمیده است. است. بانو« صغری فیاضی لنگرودی»، همسر میرزا یوسف خان منجمی، «میرزا یوسف خان» دیگر برادر میرزا مهدی، «عبدالباقی معتضد منجمی» فرزند معتضد الممالک از دیگر خفتگان در آرامگاه خاوادگی منجمی است.

عمارت تاریخی منجم باشی و حمام فشکالی محله

بعد از گذر از بازار سماکان لنگرود، بسمت باغ ملی لنگرود بروید. این باغ، یکی از قدیمی ترین باغ های میراثی این شهر بوده که متاسفانه در توسعه های شهری تنها بخش کوچکی از آن باقی مانده است. و دو دهه پیش به بهانه جلوگیری از تجمع معتادان در پشت درختها، درختان تنومند آن را قطع کردند.

نزدیک به باغ ملی مجموعه میراثی خانه منجم باشی و حمام فشکالی  قرار دارد. عمارت بزرگ منجم باشی از بناهای باقی مانده دوره قاجار است که متاسفانه در سالهای اخیر بین وراث تقسیم  و نوسازی شده و تنها بخش کوچکی از آن سالم مانده است.

پنجره های چوبی با ارسی های زیبای این بنا و کاشی های دوره قاجار عمارت هنوز جذابیت خاصی به این عمارت می دهد.

حمام تاریخی منجم باشی، در ضلع غربی عمارت و در ابتدای کوچه منجمی قرار دارد.این حمام از معدود حمام های دوره قاجار است که به لحاظ استحکام وضعیت خوبی دارد. منجم باشی بزرگ این حمام را تنها برای خاندان خود و اعیان ساخته بود و تنها دو روز در هفته یعنی روزهای شنبه و چهارشنبه مردم عادی هم می توانستند از این حمام استفاده نمایند.

دهه ۱۳۴۰، غلامرضا حیدری مطلع حمام را از خاندان منجمی خریداری می کند. ولی متاسفانه در نوسازی های دهه ۱۳۷۰، کاشی کاری های آن به بهانه افزایش بهداشت حمام کنده و از نو کاشیکاری می شود.

منطقه توریستی لیلا کوه و عطر انواع نان های محلی

منطقه توریستی لیلاکوه، بخش جنوبی شهر لنگرود است. رشته کوه هایی که به این شهر ساحلی مشرف شده، علاوه بر باغ های زیبای پرتقال و چای، آبشارهایی نیز در دل این کوه به صورت فصلی و دایمی جاری است. لیلا کوه نام یکی از روستاهای نزدیک به شهر لنگرود است که از بالای این کوه، آبشاری به سمت روستا سرریز می شود.

در مسیر جاده لیلاکوه به سمت روستای ملاط، روستاییان بازارچه های محلی تشکیل داده و انواع نان های محلی را بصورت داغ بر روی هیزم و سفال پخته و به مشتریان عرضه می کنند.

از زمان کشت برنج در گیلان، پخت انواع نان با ترکیب آرد برنج و گندم نیز رواج یافت؛ نان کِشتا، نان خُلفه، بِپُخته لاسئِه نُون، نان تمیجان و نان لاکو تنها نمونه هایی از این نان هاست.

خوشمزه ترین این نان ها، نان خُرفه است که از ترکیب پوره کدو حلوایی، آرد برنج و آرد گندم  و تخم گیاه خرفه تهیه می شود.

علاوه بر نان، محلی ها با پخت انواع تخم ماکیان و لوبیای پخته شده از مسافران پذیرایی می کنند.

عمارت سیگارودی

«عمارت سیگارودی» یکی از بناهای ارزشمند دوره قاجار است که «روستای سیگارود» در حوالی شهر « شلمان» قرار دارد. وجه تسمیه سیگارود، از نام نوعی اردک وحشی به نام «سیکا» گرفته شده که قبلا در رودخانه شلمان به وفور یافت می شد  و اکنون نسل آن منقرض شده است.

ورودی اصلی عمارت در چند قدمی جاده و در ابتدای کوچه سید رضا کمالی است. عمارتی بدون حصار که  معماری سنتی گیلان را با پنجره های چوبی و ارسی های رنگی نشان می دهد.

«عمارت سیگارودی»، بنایی است دو طبقه، مربع شکل و کاملا قرینه که دورتا دور آن را در هر دو طبقه تالار چوبی فراگرفته است. سقف عمارت سفالی است. و از سه جهت پنجره های مشبک ارسی با شیشه های رنگی دارد. نرده های تالار ساده و در طبقه نخست به شکل ضربدری است. از قدیم تالارهای عمارت حکم حسینیه را داشت و مردم سیگارود، شلمان و روستاهای اطراف برای عزاداری به این حسینیه می آیند.

به گفته وراث این بنا، عمده مصالح عمارت، خشت و آهک و ساروج و آجر است که در همان محیط تولید شده و اجداد ایشان در همین حوالی کوره زده و خشت ساخته اند. آهک را از شوروی در بندر چمخاله وارد کرده و با اسب و قاطر به سیگارود می آورند. ستون های عمارت از چوب درخت آزاد است که بدون میخ بهم چفت شده است و داخل عمارت شومینه هایی دارد که در قدیم  با هیزم گرم می شد و کل عمارت را گرم می کرد.

عمارت سیگارودی، در بیست و هفتم مهرماه ۱۳۸۶ و به شماره ۲۰۲۶۸ در فهرست بناهای ثبت شده میراثی قرار گرفت

عمارت ۳۰۰ساله «تحویلداری»

در «بیجار پشت محله» از محلات قدیمی شهر شلمان، عمارتی ۳۳۰ساله قرار دارد که از نخستین روز ساخت آن تا کنون، در ۱۳روز ماه محرم پذیرای عزاردان حسینی است.

«خانه تحویلداری»، از مجموعه بناهای مذهبی کوچه حسینه شهر شلمان در شهرستان لنگرود است و به همت پنجمین نسل از خاندان حاج طاهر، عمارت تحویلداری همچنان سرپاست.

اولین نسل از این خاندان، فردی بنام «حاج طاهر» نامی بود که دو پسر به نام های «علی اصغر» و «محمد طاهر» داشت. بعدها علی اصغر نام فامیلی تحویلداری برای خود انتخاب می کند و محمد طاهر، نام فامیل طاهر پور برای خود برمی گزیند.

محمد طاهر تاجر ابریشم بود و با روسیه تجارت می کرد و  مکان فعلی که متعلق به دوبرادر یاد شده بود، به نیت حسینیه ساخته شد.

این عمارت دوره قجری برخلاف، عمارت های روستایی آن دوران، فاقد غلام گردش است و تنها با یک ایوان و ستون های بلند چوبی تزیین شده است.چوب های این عمارت از روسیه آورده شده است. عمارت دارای ایوان جنوبی، با سقف بلندی به ارتفاع ۴متر است. بنا در دو طبقه  و در دو سوی شرقی و غربی ساخته شده است و تالاری با، ستون های کشیده دارد. از دیگر ویژگی ها این بنا، تغییر ارتفاع کف در قسمت های مختلف بناست.

تزیینات سرستون ها و شیر سرهای پیشانی، پنجره های مشبک و نرده های چوبین خوش تراش مجموعه تزیینات بنا را تشکیل می دهد. استفاده از گل میخ در اتصالات چوبی هم بسیار بارز است.

مصالح بکار رفته در این بنا عموماً از گچ ، شیشه ، سفال ، چوب ، کاهگل و آجر است . سربندی بنا برای جلوگیری از برخورد رده باران با بدنه ی ساختمان ، به صورت سرشیر خراطی شده است. تمام ورودی های طبقه ی هم کف ، رو به سمت شرق باز می شود . تزیینات در نمای ساختمان ، به صورت سرشیرهای خراطی شده ، مقرنس کاری ، ارسی های مشبک با شیشه های رنگین و گل میخ ها در اتصالات درها و هم چنین گچ بری های زیبا با آیینه کاری است.

مهمترین تزیینات این بنا، وجود درهای ارسی و تالاری با پنجره های ارسی و شیشه های رنگی است که به صورت تاشو در وسط تالار قرار دارد. این تالار اختلاف ارتفاع نسبت به دیگر قسمت های بنا دارد. از دیگر تزیینات این تالار، وجود شومینه ای با گچ بری های خاص طاقچه ها و کتیبه هایی با تزیینات گل و بوته است.

یک منبر قدیمی ولی ساده در گوشه تالار قرار دارد که نشان می دهد این بخش بنا محل روضه خوانی بوده است.

خوشبختانه این عمارت زیبا در تاریخ دوم آبان ماه ۱۳۸۲ و به شماره ۱۰۵۴ در فهرست بناهای ثبت شده میراث فرهنگی قرار گرفت.

عمارت هدایتی در اطاقور

«اطاقور» یکی از شهرهای شهرستان لنگرود است که در گذشته و در دوران قاجار به صورت آبادی های یکپارچه و تحت مالکیت خان منطقه ای بود که به آن «بیجار پس» می گفتند. بیجار پس مجموعه آبادی هایی به مرکزیت اطاقور بود.

اطاقور دو بنای میراثی و تاریخی مربوط به دوره قاجار داشت که خوشبختانه «عمارت هدایتی» در یازدهم مهرماه۱۳۸۳ و به شماره ۱۱۱۳۸ در فهرست بناهای ثبت شده میراث فرهنگی قرار گرفت ولی «عمارت محمودی» بطور کامل تخریب شد.

عمارت هدایتی در بخش شرقی شهر اطاقور و در خیابان امام خمینی، نبش کوچه شهید بهروز تدبیری و در بلندای یک تپه تاریخی قرار دارد.

در زمان ثبت، تنها جبهه غربی آن باقی مانده بود که هم اینک بخشی از آن بطور کامل تخریب شده، از بقایای این عمارت می توان فهیمد بنایی یکپارچه، در دو طبقه که از چهار جهت دارای تالار چوبی بوده است. در طبقه همکف شومینه ای دارد و درب و پنجره هایی مشبک در طبقه فوقانی است. تیرکهای چوبی یکپارچه و آجرهای قرمز و سفالهای ریخته شده زیر شیروانی نشان می دهد این عمارت معماری بومی گیلان را داشته است.

در جبهه شرقی این عمارت کارخانه برنجکوبی است که قبلا بخشی از عمارت هدایتی بود.

این عمارت در اصل یک مجموعه بنای شرقی و غربی بود که توسط فردی بنام «غلامعلی» ساخته می شود. غلامعلی دو فرزند به نام های «هدایت» و «نصیر» داشت که بعدها هرکدام جداگانه نام فامیل هدایتی و نصیری را برای خود انتخاب می کنند. بخشی از این عمارت به هدایت و بخشی  نیز به نصیر به ارث می رسد.

ساحل زیبای چاف و چمخاله و مرکز خرید بزرگ ماهی در چاف

چاف و چمخاله  شهرهای ساحلی شهرستان لنگرود و در ۱۰ کیلومتری این شهر قرار دارد. چمخاله از دیر باز مورد استفاده و توجه گردشگران قرار داشت و بعد از شهرستان انزلی دومین قطب توریستی و ساحلی در گیلان است. ساحل چمخاله یکی از زیباترین و مجهزترین و همچنین کم خطرترین ساحل های موجود در کشور است که در سال ۱۳۹۰ نیز از جانب وزارت کشور به عنوان بهترین ساحل استان انتخاب گردید.
این ساحل یکی از سواحل قدیمی و زیبای منطقه می‌باشد که قبل از انقلاب دارای پلاژها و ویلاهای بسیار زیبا و جالبی بود و پس از انقلاب به یکی از نهادهای انقلابی واگذار شد.

ساکنان قدیمی چمخاله از لک های جلالوند کرمانشاه هستند. زمین های ماسه ای چمخاله و چاف مرکز تولید شیرین ترین هندوانه گیلان است.

یکی دیگر از عوامل معروفیت و زیبایی چمخاله رودخانه آن است که یکی از پرآب ترین رودهای کشور می باشد. عمق این رودخانه در بعضی از قسمت ها به ۶ متر هم می رسد و در زمان های نه چندان دور هم محل عبور و مرور کشتی های روسی و ایرانی بوده است.
تالاب و رودخانه چمخاله، در سال های اخیر بهسازی شده و علاوه بر ماهیگیری، قایق های تفریحی نیز در سرتاسر مسیر رودخانه در حرکتند.

هم اکنون شهر چاف و چمخاله با داشتن چندین هتل، اقامتگاه و مهانپذیر، هر ساله پذیرای بسیار زیادی از مسافران می باشد.

مهمترین جاذبه شهر چاف، بزرگترین بازار عرضه مستقیم ماهیان دریای کاسپین است که مسافران می توانند ضمن بازدید از آن، انواع ماهی را به قیمت پایین تر از بازارهای دیگر مستقیم از صیادان خریداری نمایند.

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن