اخبارتاریخگردشگری

بخت سیاه هتل ایران؛ نظیف ترین مهمانخانه دوره پهلوی موزه مردم شناسی می شود؟

گیل مهر- مهری شیرمحمدی

« عصر روز ۲۹اسفند ۱۳۲۰ ناشناس به شهر رشت وارد و در مهمانخانه ایران که سابقا به اسم اروپا بوده منزل کردیم. این مهمانخانه از بهترین مهمانخانه های رشت و مدیر آن خانمی است یونانی که پس از فوت شوهرش شخصا آن را اداره می کرد. مهمانخانه بسیار نظیف، غذاهایش ماکول و اطاق هایش پاکیزه و حتی جزئیات امورش پاک و مورد توجه کامل شهرداری است.» اینها خاطرات احمد ملکی، مدیر «روزنامه ستاره» است که در نخستین سفر خود در نوروز ۱۳۲۱خورشیدی منتشر نموده.

لازم به یادآوری است، سفر به شهرهای شمالی کشور در پهلوی اول(۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ ) برای همه ممکن نبود و برای سفر به شهرهای دیگر می باید مسافر از کلانتری محل پروانه دریافت و علاوه بر این، متعهد می شد عکس برداری ننماید و تمامی جزییات سفر و  افرادی که قرار است ملاقات نماید، گزارش دهد. پس از خلع ید رضاخان از قدرت در سال ۱۳۲۰، چهار نفر روزنامه نگار بطور ناشناس به شهرهای شمالی کشور سفر می کنند تا اوضاع سیاسی اجتماعی این شهرها را بررسی نمایند. همان سالها بخش هایی از سفرنامه های ایشان در روزنامه های متبوعشان چاپ می شود. ناگفته نماند که بخشی از این خاطرات در کتاب مستقلی تحت عنوان«هفت سفرنامه شمال» چاپ شده است.

 احمد ملکی، یکبار دیگر و در فروردین ۱۳۲۲ به رشت سفر نموده و در «هتل ایران» اقامت می گزیند. وی در خاطراتش می نویسد:«روز دوشنبه اول فروردین به رشت وارد و در مهمانخانه ایران منزل نمودیم. شب چهارشنبه سوم فروردین برف شدیدی در رشت بارید و ناگزیر از شدت سرما به اتاق میهمانخانه ایران پناهنده شده و چون هیزم بخاری میهمانخانه کافی نبود از خارج هم خریداری نمودیم و در نتیجه معلوم شد در رشت که چوب قیمت نداشت اکنون بهای زیادی یافته»

اگرچه بنای هتل ایران در شمال غربی میدان شهرداری رشت در فاصله سالهای ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۴ خورشیدی ساخته شده، اما این بنا همراه دیگر عمارت های مجموعه میدان شهرداری بخاطر نوع خاص معماری اش، در خرداد ماه سال ۱۳۵۶ و به شماره ۱۵۱۶ در فهرست آثار تاریخی به ثبت رسید. ولی هتل ایران خوش اقبال نبود. بعد از انقلاب ۱۳۵۷، هتلی که پذیرای مسافرانی از طبقات بالای اجتماع بود، کاربری قبلی خود را از دست داد و به نفع بنیاد مستضعفان تا سال ۱۳۷۷مصادره شد.

پس از سال یاد شده، سازمان میراث  فرهنگی و گردشگری به قصد  احیا، هتل ایران را از بنیاد مستضعفان خریداری نمود . سال ۱۳۸۶  هتل ایران به ظاهر مرمت گردید، اما نه تنها رنگ مسافر بخود ندید، بلکه در میان وعده های مسئولان میراث فرهنگی در سالهای اخیر به تغییر کاربری هتل به «موزه مردم شناسی»  تنها در مناسبت های خاص، درب هتل ایران به عنوان نمایشگاه صنایع دستی بروی مردم بازمی گردد.

اگرچه اتاق های همکف هتل ایران در سالهای گذشته به مالکان غیر واگذار شده است، اما بازدیدکنندگان اذعان دارند که بخش فوقانی مرمت شده نیز شباهتی به یک هتل ندارد و گویا تنها جداره خارجی این هتل سالم مانده است.

عمارتی که به دلیل همسانی معماری آن با بناهای مجموعه شهرداری از ارزش والایی برخوردار بود و روند دگرگونی و تغییر معماری به سبک نئوکلاسیک اروپایی را روایت می کند، عملا بلااستفاده مانده است.

مرمتگر این بنا در شماره ۱۰۶ ماهنامه «گیله وا» روند مرمت این بنا را اینگونه تشریح کرده است: «در زمان تصرف این بنا توسط بنیاد مستضعفان، دخل و تصرف های نابجایی در حذف عناصر سازه ای دیوارهای باربر، ستون ها و… رخ داده و بر اثر تخریب بنا در زمین لرزه سال ۱۳۶۹  و مرمت غیر علمی و فنی بخش مرکزی ، اصل بنا دچار خدشه شده بود.»

دکتر نیکروز شفیعی می نویسد: «تعمیرات انجام شده در زمانهای مختلف مانند؛ گذاشتن سیمان روی کف چوبی قبلی، کم کردن ارتفاع اتاق ها با ایجاد سقف کاذب، اضافه کردن غیر اصولی عناصرالحاقی مانند بالکن سرتاسری در بخش حیاط مرکزی ایجاد تاسیسات گرما و سرما رسانی و تاسیسات بهداشتی حمام و توالت و از همه مهمتر تبدیل و واگذاری بخش هایی از هتل به واحدهای تجاری و رها شدن بنای اصلی از جمله آسیب ها بوده است. »

وی عنوان می دارد، تلاش کرده اصل بنا را به شکل نخست خود برگرداند و حفظ پوسته خارجی ( نمای جبهه شرقی و جنوبی) هدف اصلی او بوده است. اولین اقدامش برای آسیب شناسی تجزیه و تحیل های معماری و سازه ای و تهیه  ی طرح مرمت، برداشت های دقیق ( رولوه) و مستند نگاری  وضع موجود هتل بوده که به گفته ی وی این امر توسط  تیمی متخصص انجام شده است.

شفیعی یادآور می شود، بنایی که با الحاقات سنگین شده، با حذف برخی عناصری که بعدها اضافه شده، سبک شده است. مرمتگری که طرف قرارداد با سازمان میراث فرهنگی بوده، به گفته ی خودش تنها پوسته ی خارجی بنا را دست نخورده باقی می گذارد و بخش های زیادی از بنای داخلی را تغییر می دهد زیرا بخش های داخلی  علاوه بر آنکه ارزش معماری والایی نداشته است؛  فرسوده بوده است!

استاد مرمت دانشگاه گیلان، در پایان یادداشت های خود می نویسد: « الگوی ما در سازه های تاریخی حفظ حرمت مفهوم  آثار به جا مانده و افزودن الحاقات با فرم و مصالح جدید است که بنای تاریخی را برای کاربری های مدرن آماده می سازد. بنابراین سعی شد در تهیه طرح مرمت و احیا- که کاربری موزه باستان شناسی گیلان را پیشنهاد می نمود- این موضوع رعایت شود.»

مدتی پیش صحبت از احیای هتل ایران با کمک «صندوق احیا» بود. ولی گویا این واگذاری نیز مورد تایید مسئولان گیلانی نیست و این تصمیم گیری بصورت یکطرفه و از سوی میراث فرهنگی کشور به گیلان ابلاغ شده است.

یکی از مسئولان اداره کل میراث فرهنگی گیلان که نخواست نامش عنوان شود در این باره گفت: علت به نتیجه نرسیدن با صندوق احیا، در نحوه تغییر کاربری است. برنامه پیشنهادی ابلاغی، تغییر کاربری صرفا تجاری است ولی تاکید میراث گیلان، تغییر کاربری توام به موزه مردم شناسی و کافه است که علاوه بر بازده اقتصادی بتوان کاربری فرهنگی هم برای آن تعریف کرد.

حالا باید دید بخت سیاه هتل ایران سفید می شود و یا همچنان باید شاهد پوسته ای سفید رنگ در پیاده راه فرهنگی رشت باشیم.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *