اخبارفرهنگ

تابوهای سخن گفتن به گیلکی، در انجمن مفاخر گیلان بررسی شد

گیل‌مهر-الهام کیانپور
جلسه‌ای دیگر از سلسله نشست‌های تخصصی انجمن مفاخر گیلان، صبح روز یکشنبه ۲۱مهرماه با مدیریت دکتر ابراهیم صفری در دفتر این انجمن در مجتمع خاتم الانبیاء رشت برگزار شد.
صفری ضمن خیرمقدم به مدعوین، به معرفی سخنران نشست و آثار فرهنگی وی پرداخت و‌ در رابطه با موضوع نشست گفت: تنوع بالای زبانی در استان گیلان، همواره یکی از موضوعات مهم در نشست‌های انجمن مفاخر بوده است.‌ وی‌ با اشاره به این که زبان انسان به‌ صورت یک پیوستار زمان ومکان پیوسته درحال تغییر است، اما در پیوستگی آن‌ها هیچ وقفه ای وجود ندارد و متغیر به زبان و‌ مکان است، افزود: از آن‌جا که زبان دچار زایش و ریزش می‌شود، باید با پرداختن و پژوهش پیرامون آن، غبار بی تفاوتی آن را زدود و آن‌را همواره زنده و پویا نگاه‌ داشت.
سپس، محمد بشرا، گیلان‌شناس و پژوهشگر گیلانی سخنان خود را با محوریت «تابوی سخن‌گفتن به گیلکی» مطرح نمود.
بشرا با این مقدمه که در زبان گیلکی در صحبت‌کردن تابوهای بسیاری وجود دارد به ذکر مثال پیرامون آن پرداخت و گفت: در فرهنگ گیلان، هنگامی که صحبت از اتفاقات بد پیش می‌آید، باور بر آن است که باید قبل از آن از جملات دورکننده استفاده کرد. مثلا هنگام صحبت پیرامون ناخوشی و یا مرگ می‌گویند: «اَیا عروسی گبا بزنیم»، اگر از دوست داشتن مرده به زنده صحبت به میان آید، می‌گویند: «هسا دوست نداشتن‌ره»


وی با اشاره به این که امروزه تابوها از بین رفته و هر کسی هر جور بخواهد، صحبت می‌کند‌، ادامه داد: در گذشته اگر می‌خواستند از بدی‌های مرده‌ای صحبت کنند، اول خدابیامرزد و سپس جمله‌ی خاک سنگین است، به گوش او نرسد را بر زبان می‌آوردند. هنگام صحبت از بیماری‌های سخت، با گفتن« خیر باشد و از ما دور باشد» یا «دور از جانِ شما» صحبت را ادامه می‌دادند.
بشرا در رابطه با استفاده از لعن و نفرین علیه شیطان گفت: اگر کسی عادت بدی را پس از مدت طولانی کنار بگذارد درباره ترک عادت او می‌گویند:«گوش شیطان کر» و برای جلوگیری از چشم خوردگی نیز از جمله‌ی« چشم شیطان کور» استفاده می‌کردند.
این پژوهشگر در ادامه، به قداست سفره‌ی پهن شده در قدیم و لزوم سکوت افرادِ دورِ آن اشاره کرد و گفت: در گذشته باور بر این بود که وقتی سفره‌ای پهن است، فرشته‌ای بر موکب سفره ایستاده و سخن گفتن اهالی خانه نوعی بی‌احترامی به او محسوب می‌شود و حتی به کودکان تاکید می‌کردند، زودتر غذایشان را به اتمام برسانند تا فرشته معطل نشده و مرخص شود.
بشرا با بیان این‌که در گذشته، خسته‌نباشید‌ گفتن، آداب مشخصی داشت‌، گفت: در گذشته افراد نباید بعد از اتمام کار خود به فردی که می‌خواست شروع به کار یا فعالیتی نماید، خسته‌نباشید می‌گفتند چون اعتقاد داشتند، خستگی او به آن فرد منتقل شده و او را از انجامِ درست کار باز‌می‌دارد.
این پژوهشگر در ادامه به دیگر باورها و تابوهای سخن گفتن در گیلکی پرداخته و‌ برای هر کدام نمونه‌هایی ذکر کرد.
در انتهای این نشست، پژوهشگران و مدعوین، پرسش‌ها و‌ مطالب مرتبط به موضوع جلسه را مطرح نمودند.
گفتنی است در این نشست، هوشنگ دایی، نوه‌ی میرزا محمدحسین، بزرگ‌مرد تئاتر گیلان ملقب به «دایی نمایشی» و مهوش توتونچی نتیجه‌ی دختری این پیشگام تاتر گیلان نیز مهمان این نشست بودند و پیرامون وی صحبت کردند.
در پایان هدیه‌ای به رسم یادبود از طرف دکتر محمد حسن‌پور، رئیس اداره‌ی فرهنگ و‌ ارشاد اسلامی شهرستان رشت و همچنین اعضای انجمن مفاخر گیلان به محمد بشرا اهدا شد.

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *