اخبارفرهنگگردشگری

«تکم» خوانان در تالش نوید بهار می دهند

به گزارش گیل مهر، ماه پایانی سال در تالش « نَوروزَما navruza-ma» خوانده می شود. نوروزنامه خوانی از جمله آیین های این ماه است. این آیین دگرگونی ، تحول و رسیدن به احسن الحال را نوید می دهد .

در اجرای این آیین باستانی، نوروزنامه خوانان محلی با گشت و گذار در محله ها، با خواندن اشعاری در وصف بهار و جشن نوروز ، فرا رسیدن نوروز باستانی را به مردم خبر می دهند و آنها را برای میزبانی بهار آماده می سازند.  نوروزی خوانان به در هر خانه ای که می روند پس از خواندن نوروزنامه، با هدایایی از قبیل شیرینی ، پول ، برنج و تخم مرغ از سوی صاحب خانه پذیرایی می شوند.

نوروز خوانان تالش در قالب گروه و دسته های دو یا سه نفره به درخانه ها می روند و با سردادن نوای بهار آمد، خوش آمد،  مژده رسیدن بهار و بیداری دوباره طبیعت را سر می دهند.   اینها چاوشان بهاری هستند که تالشان با آغوشی باز از آنها استقبال می کنند. این رسم به خصوص در روستاهای تالش از اعتبار و رواج بیشتری برخوردار است.

نوروز در میان قوم تالش از جایگاه ویژه ای برخوردار است و تالشان به نوروز باستانی به دیده نوخواهی و تحول می نگرند چرا که معتقدند با نوروز دیدگاه جدیدی به زندگی گشوده می شود. طبیعت تالش نیز همراه با نوروز نورستگی را تجربه کرده و طراوت و شادابی و سرزندگی دوباره ای به خود می گیرد.

پیوند آداب و رسوم و طبیعت در تالش دیرپاست. وقتی که دخترکان تالشی دامن دامن بنفشه های وحشی و خوش عطر کوهستان را می چینند و در طاقچه های خانه خود در لیوانی به نمایش می گذارند، آنوقت سر و کله نوروز خوانان تالشی پیدا می شود تا فرارسیدن نوروز باستانی را با نغمه ای دیگر سر دهند و حال و هوای بهاری را به شبهای مه زده و سرد و نمناک آخر زمستان تالش ببخشد.

تکم  یا همان چلنگیله باستانی :

یکی دیگر از آیین های پیشواز از ایام نوروز در تالش که بیشتر در نقاط شمالی آن جریان دارد، رسم «تکم گردانی» است.

تکم، واژه ای ترکی ست یعنی بز من و کلمه تکم در زبان ترکی به بز نر بالغ گفته می شود و حرف « م » ضمیر متصل آخر آن است که در مجموع به معنی«بز نر من» می باشد. این واژه جایگزین واژه اصیل و کهن ( چالنگیله čălǝngile ) شده است.

آیین تکم گردانی در تالش به عنوان نمادی از فرارسیدن فصل بهار است. در تالش تکم گردانی به عنوان یکی از این جشن های و نمایش های اصیل نوروز با قدمت دیرینه رایج است.

تکم عروسکی چوبی به شکل بز است که تکم گردان آن را به دست می گیرد و همراه با آن به خواندن اشعار نوروزی، دعا و آرزوی داشتن سال جدید و پربار می کند. تکم چی اشعار مخصوص تکم را با آهنگی خاص و به زبان تالشی، ترکی و محلی می خواند و اشعار تکم در چند آهنگ که خاص مراسم تکم گردانی است ، خوانده می شود.

تکم که روی یک صفحه چهار گوش یا گرد که در سوراخی  در وسط آن وجود دارد، قرار می گیرد و چوب پایه آن از سوراخ وسط صفحه می گذرد و روی آن را با پارچه هایی به رنگ قرمز می پوشانند. تکم به خودی خود ممکن است فاقد ارزش باشد اما افرادی که به آنها تکم خوان و یا تکم گردان می گویند با خواندن اشعار مناسب با عید و زندگی روزمره مردم به آن هویت خاصی می دهند. تکم چی چوب را به دست می گیرد و تکم را روی صفحه چوبی به حرکت در می آورد و مناسب با حرکات آن اشعاری را به آواز می خواند.  سر و صدای زنگوله ها و حرکت تکم به صفحه چوبی نوعی ریتم و آهنگ برای آواز تکم چی به وجود می آورد.

بدین ترتیب نوروز خوانی در تالش و فرهنگ تالشان تنها مژده جشنی چند روزه و صوری نیست بلکه پیامی است که هر ساله با مضامین خاص خود تعالی شخصیتی و اجتماعی را خواستار شده و نورستگی طبیعت را با نوخواهی انسان پیوند می زند تا در سایه توجه به عمق هستی و آفرینش و مرام و منش نیک تحولی اساسی در منش شخصی و زندگی اجتماعی ایجاد شود و رذائل و زشتی ها وانهاده شده و تعالی به سوی نیکی هاو روشنی رقم بخورد.

پایگاه تالش شناسی

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *