اخبارگردشگری

تی‌تی کاروانسرا منتظر است آمادگی ۷ سرمایه‌گذار برای اجرای طرح/ سازمان میراث باید تأیید کند

گیل مهر- مهری شیرمحمدی
می گویند شاه عباس صفوی، دستور داد ۹۹۹کاروانسرا در مسیر راه کاروان ها در سراسر کشور بسازند. گیلان نیز که مرکز تجارت ابریشم بود، از این قاعده مستثنی نبود. اگرچه در مسیر راه شاه عباسی، کاروانسراهای زیادی ساخته شد، اما تنها یک کاروانسرا از این دوران باقیمانده است؛ بنایی که عمه شاه صفوی ساخت.
«تی تی خانم» دستور داد تا در مسیر کاروان دیلمان به لاهیجان، کاروانسرایی در خور تجار بسازند. اگرچه در معماری کاروانسراهای کوهستانی، حیاط طراحی نمی شد، اما این کاروانسرا در جاده کوهستانی خارج از شهر سیاهکل، دارای یک حیاط مرکزی و حوض و آبراهی است.
در شرایطی که کاروانسراهای متروک دیگر استانها حتی استان های مرکزی و کویری احیا شده و تغییر کاربری یافته اند، دیدن بقایای این کاروانسرا در روستای بالارود، اندوهی در پی دارد که چنین بنای عظیمی مسکن گاوهای یله روستاییان شده است.
«تی تی کاروانسرا» از جمله معدود بناهای ثبت شده میراثی است که اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گیلان آن را از مالک وقت یعنی«گودرز پرتوی دیلمی» به سال ۱۳۷۵خریداری کرد وآذرماه همان سال به شماره ۱۷۸۴ در فهرست بناهای میراثی کشور به ثبت رساند.
اگرچه از همان سالها وعده های مکرری برای احیای این بنا داده شد، متاسفانه این عمارت مسکن گاوهای و دیگر چارپایانی است که اهالی بالارود و روستاهای اطراف در جنگل های سیاهکل یله کرده اند.

 
در کنار جاده اصلی سیاهکل بسمت دیلمان، و بعد از تابلوی روستای بالارود، تجمعی از چند مغازه سرراهی دیده می شود. آن سوتر صدای شر شر آب، نزدیک شدن به رودخانه «شیم رود» را نوید می دهد. اینجا مرزهای حیات و حیاط لغزان است. هرچند حیاط خانه های روستایی گیلان بی دیوار است، اما از پرچین و درختان کاشته شده بجای پرچین، می فهمی که بی اذن صاحبخانه نمی توان به حریم حیاط ورود کرد.
نشانه کاروانسرا را از اهالی می جویم. پیرمرد سیاهکلی، پل آهنی روی رودخانه را نشانه می رود و یادآور می شود که باید از پل عبور کرد. وی بخاطر می آورد که قبلا مسیر کروان ها از کنار رودخانه بوده است و بسیار دیده شده که در فصل پر باران، راهنمایان کاروانیان در همین رودخانه غرق شده اند.
هرچند پل آهنی محکم می نماید، ولی بیم شسته شدن پایه های پل بر بستر رودخانه، احتیاط را واجب می کرد و افزون بر آن پیاده رفتن، التذاذ شنیدن صدای آب و «بلبل» و «چی چی نی» های لای درختان را دوچندان می کند. اجتماع کندوهای زنبور عسل، لابه لای گل بوته های گیاه پیلوم ، و گاوهای یله شده در میان بوته ها، جابجا سکوت جنگل را می شکند.


آن سوی پل، خانه دو طبقه روستایی به رنگ آبی لاجوردی خودنمایی می کند. خانه ای که اخیرا اقامتگاه بوم گردی شده است.
اندکی بعد دیوارهای سنگی و قطور تی تی کاروانسرا لابه لای درختان جنگل بر تپه بلندی که «بابا کوه» خوانده می شود، خودنمایی می کند. همچون دیگر بناهای میراثی بجا مانده در گیلان اینجا نیز درختان انجیر ریشه خود را تا عمق ساروج و خشت و سنگ عمارت فروبرده اند. دورتا دور این بنای سنگی، حصار سبزی کشیده اند. هنوز پای به داخل حیاط کاروانسرا نگذاشته ای که گاوی نشخوار کنان از حیاط کاروانسرا بیرون می آید.
دیدن طاق های هلالی و سردردهای بلند و پابرجای سنگی این عمارت، هنوز انعکاس همهمه تجار و کاروانیان را که در اتاق ها و حیاط این کاروانسرا منزل می کردند، انعکاس می دهد.
آنگونه که مورخان نوشته اند، در زبان گیلکی «تی تی» به معنی شکوفه است. و تی تی خانم نام دیگر «مریم بیگم سلطان» دختر شاه تهماسب اول، عمه شاه عباس بود که به همسری خان احمد گیلانی از امرای محلی گیلان درآمد. خان احمد از جانب شاه تهماسب حکومت «بیه پیش» (آن سوی سفید رود) به مرکزیت لاهیجان را برعهده داشت.
فیروزه محسینی، یکی از این مورخان می نویسد: «کاروانسراهای برون شهری در مکان های خاص و با اهمیت ساخته می شد و ساخت تی تی کاروانسرا در دروه صفویه نشان از اهمیت و موقعیت فعالی این منطقه در آن زمان بود.
وی به موقعیت حیاط و ویژگی های آن اشاره نموده و تشریح می کند: حیاط در کاروانسراها یکی از محوری ترین بخش است که اتاق ها گرداگر
اگرچه پیش از این از سوی اداره کل میراث فرهنگی وعده ایجاد طرح بوم گردی برای تی تی کاروانسرا داده شده بود، ولی پس از یک سال هنوز این وعده عملی نشده است.
وجود کاروانسرا در سر راه سیاهکل به دیلمان و طالقان نشان دهنده موقعیت تجاری و فعال این منطقه در دوره صفویه بوده است.معاون میراث فرهنگی گیلان در این رابطه می گوید:
طرح ایجاد اقامتگاه بوم گردی در تی تی کاروانسرا سال گذشته آماده شده است و قرار است واگذاری آن از طریق ماده ۲۷ مورد بررسی قرار گیرد.
ولی جهانی افزود: ۴میلیارد تومان اعتبار برای مرمت و احیای تی تی کاروانسرا برآورده شده است و برای اجرای طرح بوم گردی می باید یک سری زیرساخت های لازم در این بنای میراثی اجرا گردد.
وی با اشاره به نشست های متعدد برای این واگذاری در سازمان برنامه و بودجه گیلان تصریح کرد:۷سرمایه گذار برای سرمایه گذاری در این پروژه اعلام آمادگی کرده اند ولی از آنجا که این بنا در مالکیت سازمان میراث فرهنگی و ثبت ملی است، می باید نتیجه پرونده مطالعاتی طرح بوم گردی و استعلام لازم از میراث کشور به گیلان ابلاغ گردد.

           

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *