اخبارهنر

در مقایسه آثار طنزنویسان گیلان مطرح شد؛ طنز ابزاری برای دور زدن سانسور

گیل‌مهر-الهام کیانپور
جلسه‌ای دیگر از سلسله نشست‌های تخصصی انجمن مفاخر گیلان، صبح روز یکشنبه ۲ دی‌ماه با مدیریت دکتر روشنک گل‌دوست، در دفتر این انجمن در مجتمع خاتم الانبیاء رشت برگزار شد.
گل‌دوست ضمن خواندن غزلی از حافظ و خیرمقدم به مدعوین نشست، گفت: ما در کشوری با ادبیاتی غنی زندگی می‌کنیم تا
آن‌جا که شخصیت های خارجی چون: گوته، هومر، فیتز، جرالدانگلیسی و مقلدانی چون امیرخسرو دهلوی از این ادبیات تاثیر گرفته و‌ به آن پرداخته‌اند.
وی در ادامه، پیرامون موضوع نشست، پرداختن به طنز را در جهت دوری از آلام و‌ دردها، ایجاد نشاط روحی و‌ امثال آن ضروری و‌ مفید دانست‌ و در ادامه به معرفی سخنران جلسه، آثار و فعالیت‌های وی در حوزه‌ی ادبیات پرداخت.
سپس، پروین یعقوبی، کارشناس ارشد زبان و‌ادبیات فارسی و دبیر باسابقه‌ی مدارس رشت، سخنان خود را با محوریت «طنزپردازان گیلان (بررسی طنز نسیم شمال، افراشته، کیومرث صابری فومنی)» عنوان نمود.
یعقوبی با این مقدمه که طنز در لغت به مفهوم تمسخر و‌استهزا و در اصطلاح ادبی، پوشیده سخن گفتن است، گفت: وظیفه‌ی طنز، ارائه‌ی روش نیست، بلکه کنار زدن پرده و‌ نشان دادن واقعیت است.
وی با اشاره به جمله‌ی فروید که گفته بود: طنز، ابزار دور زدن سانسور است، به حضور پررنگ طنز در جوامعی که با سانسور مواجه‌اند، پرداخت.
یعقوبی ضمن نام‌بردن از کاریکلماتور و کاریکاتور یا کارتون، به عنوان طنز نوشتاری و‌ تصویری، به ویژگی‌های آن چون: بزرگ‌نمایی‌، کوچک‌نمایی و نظیره‌سازی اشاره کرد.
وی ضمن نام بردن از طنزپردازان ایرانی چون: ایرج میرزا، سید اشرف‌الدین گیلانی، دهخدا و امثال آن پیرامون ویژگی‌های آثارشان صحبت و‌ از طنزپردازان پس از انقلاب از صابری فومنی، عمران صلاحی، مهدی شجاعی ابوالقاسم حالت، رویا صدر و‌…یاد کرد.


این دبیر ادبیات در ادامه ضمن خواندن شاهد مثال‌هایی از اشعار طنزِ اشرف الدین حسینی(نسیم شمال)، موضوعاتی چون استبداد ستیزی، عدم آزادی، بیداری زنان، هرج و مرج و اوضاع نابسامان مملکت، وعده و وعیدهای وکلا، فسادمالی و اخلاقی تاجران، فرهنگ بیگانه‌ستیزی، گرانی و امثال آن را از موضوعات پررنگ این طنزپرداز معرفی نموده و شیوه‌های او را، استفاده از ضرب‌المثل، اصطلاحات عامیانه، اصوات، نقیضه‌سازی و‌ واژه‌های ترکی دانست.
یعقوبی ضمن نام بردن از روزنامه‌ی چلنگر از افراشته و‌ پرداختن به زندگی او، بخش هایی از اشعار او را خوانده و ویژگی‌های طنز او را دست‌مایه قرار دادن موضوعاتی چون: عدم عدالت اجتماعی، مفت‌خوران جامعه، اعتراض به بیگانگان و … عنوان و به حضور پررنگ فرهنگ عامیانه، ضرب‌المثل‌ها، واژه‌های عربی، ترکی و تیپ‌سازی‌های او( مشت ولی، مالیاتی، مشهدی و‌…) در این اشعار اشاره نمود.
وی در ادامه ضمن یاد کردن از «دو کلمه حرف حساب» گل آقا و‌ ویژه‌نامه‌های دیگر او‌ با عناوین: «نسوان»،«،بچه‌ها، گل آقا» «پس چی شد؟» «اعتراضات فدوی» و مانندآن، به موضوعات طنز وی در کارهایش پرداخت که از آن میان می‌توان به گرانی، شایعات، جر و‌ بحث های خانوادگی، کوپنی شدن ارزاق، کنکور و دانشگاه و‌ دیگر مسائل اجتماعی اشاره کرد.
وی سود جستن از ضرب‌المثل‌، نقیضه‌سازی و‌ تیپ‌سازی(غضنفر، غلام، عیال و …) را از شیوه‌های طنز گل آقا عنوان نمود.
یعقوبی در پایان نگاه طنز در اشعار افراشته و‌ نسیم شمال را بیشتر آمیخته با رنگ و‌ لعاب سیاسی و‌ حتی در برخی بخش‌ها شعاری دانست و گل آقا را یکی از موفق‌ترین طنزپردازان پس از انقلاب که به سمت هزل و هجو نرفت، معرفی نمود.
در پایان، اعضای انجمن و‌مهمانان، پرسش ها و‌ مطالب مرتبط به موضوع جلسه را مطرح نمودند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *