اخبارتاریخ

در کافه‌ موزه رشت رونمایی شد: تمبر اختصاصی یادبود شصت و هفتمین سالروز ملی شدن شیلات ایران

گیل‌مهر- الهام کیانپور
مراسم رونمایی از تمبراختصاصی یادبود شصت و هفتمین سالروز ملی شدن شیلات ایران به همت و طراحی مسعود مجرد تاکستانی، عصر روز دوشنبه ۱۲ بهمن ماه ۱۳۹۸، با حضور مجموعه‌داران، فرهیختگان و علاقه‌مندان گیلانی در کافه موزه رشت برگزار شد.
در این مراسم، رضا نوزاد، پژوهشگر و نویسنده‌ی گیلانی، با بیان آن‌که واژه‌ی شیلات قدمتی بیش از چهارصد سال دارد و در کتاب تاریخ گیلان عبدالفتاح فومنی نیز ذکر شده است، افزود: استفاده از این واژه را در نخستین نشریه‌ی پایای ایران، روزنامه‌ی وقایع اتفاقیه نیز بیش از یکصد و شصت سال پیش شاهد هستیم.
وی در ادامه، تاریخ شیلات ایران را محور سخنان خود قرار داده و گفت: با امضای قرارداد ترکمانچای در ۱۲۴۳ق/ ۱۸۲۸م/ ۱۲۰۶خ اجازه کشتی‌رانی در دریای کاسپین که به اشتباه بحرخزر می‌خوانیم، از ایرانی‌ها گرفته شد و روس‌ها حاکم بلامنازع عرصه‌ی این دریاچه شدند. این پژوهشگر با بیان آن‌که حاجی میرزا آقاسی که صدارت محمدشاه قاجار را بر عهده داشت، امتیاز ماهیگیری را در ازای دریافت سالانه ۶۵۰۰ تومان، به شخصی از اتباع روسیه به نام عبدل واگذار کرد، گفت: با چندین‌بار تعویض دارندگان امتیاز، سرانجام استپان مارتینویج لیانازوف که امتیاز شیلات هشترخان (حاجی ترخان) را بر عهده داشت، امتیاز صید ماهی کرانه‌های جنوبی دریای کاسپین، از رودخانه آستارا تا رودخانه اترک یعنی کل ساحل شمالی ایران را به مبلغ سالانه پنجاه و شش هزار تومان به مدت شش سال اخذ نمود. این در حالی بود که میرزا ابوذر وقایع‌نگار انزلی چند سال بعد از حقوق گمرکی پنجاه هزار تومانی حمل و نقل ماهی و ادوات ماهیگیری صحبت می‌کند که لیانازوف ها از آن معاف شده بودند.


نوزاد با اشاره به این‌که با مرگ وی، فرزندانش این قرارداد را با اصلاحاتی ادامه دادند، ادامه داد: با فروپاشی روسیه تزاری در ۱۹۱۷، در ژوئن ۱۹۱۸ قرارداد لیانازوف‌ها رسما توسط دولت ایران لغو شد. در ۱۹۱۹ گریگور پطروویچ وانيتسوف برنده‌ی مزایده‌ی شیلات شده و سرانجام در ۱۳۰۶خورشیدی به مدت ۲۵ سال شیلات دریای کاسپین طی پیمانی به شرکت مختلط ماهی ایران و شوروی واگذار گردید. با پایان یافتن این دوره‌ی ۲۵ ساله، در دوره‌ی نخست‌وزیری دکتر محمد مصدق، در ۱۲ بهمن ماه ۱۳۳۱، با تاسیس شرکت سهامی شیلات ایران، شیلات کشور، ملی اعلام شده و از دست روس‌های تزاری و سپس کمونیستی به دامان ملت ایران بازگردانده شد. این نویسنده با ابراز تاسف از این‌که چرا از این روز خجسته در تقویم‌ها و سال‌نماها یاد نشده است، گفت: متاسفانه این واقعه‌ی مهم، در کتاب‌هایی که پیرامون دکتر مصدق نگاشته شده، نیز بسیار کمرنگ و گذراست.
نوزاد در انتها گفت: انتشار تمبر در ایران قدمتی بیش از یکصد و پنجاه سال دارد و نخستین بار در زمان ناصرالدین شاه قاجار در ایران مورد استفاده قرار گرفت. وی با بیان آن‌که نخستین باری که یک سری تمبر در رابطه با ملی شدن صنعت شیلات در ایران به چاپ رسید به روز ۱۱ بهمن ۱۳۳۲ بر می‌گردد، افزود: این سری در پنج قطعه یک، دو و نیم، سه، پنج و ده ریالی به چاپ رسید، سه قطعه از این تمبرها با تصاویر ماهی و دو قطعه با تصاویر صنایع شیلات بودند.


حمیدرضا ابراهیمی، عضو هیئت مدیره‌ی انجمن تمبر ایران که نیز در این مراسم حضور داشت، به فعالیت ارزشمند مجموعه‌داران ایرانی و عشق و علاقه‌ی وافرشان به این حوزه اشاره کرده و گفت: در اوضاع فرهنگی و اقتصادی حاضر، افرادی با عشق به فرهنگ و تاریخ کشورشان به مجموعه‌داری می‌پردازند و در این راه زحمات و هزینه‌ی بسیاری متقبل می‌شوند. وی با اشاره به این مهم که مجموعه‌داران به راستی حافظان میراث فرهنگی این مرز و بوم‌اند، افزود: مسعود مجرد تاکستانی یکی از همان حافظان میراث فرهنگی این کشور است، مجموعه‌دار و طراحی خوش‌ذوق اهل بندرعباس که می‌توان او را یکی از فعال‌ترین و عاشق‌ترین افراد در حوزه‌ی تمبر دانست. عضو هیئت مدیره‌ی انجمن تمبر ایران در رابطه با تلاش و همت این مجموعه‌دار تاکید کرد: اکثر کارهای مجرد تاکستانی در ایران منحصربه فرد است او به واقع هم‌پای بزرگ‌ترین شرکت‌هایی که به صورت انحصاری برای دنیا تمبرهای جدید تولید می‌کنند، فعالیت دارد.
ابراهیمی در ادامه به معرفی تمبرهای طراحی و اجرا شده‌ی مجرد تاکستانی پرداخت که از آن میان می‌توان به تمبر یادبود برجسته‌ی روز خلیج فارس، تمبر روز عصای سفید مزین شده با خط بریل، تمبر کنسروی شیلات و تمبر اختصاصی روز ملی شدن شیلات ایران اشاره نمود.


در ادامه‌ی این مراسم، منصور موذنی مجموعه‌دار تمبرهای مشترک جهان و همچنین ولی جهانی، معاون سازمان میراث فرهنگی گیلان هر کدام به ترتیب پیرامون تاریخ تمبر و مجموعه‌داری در دنیا و ثبت آثار تاریخی و ارزشمند گیلان در فهرست جهانی صحبت کردند.
سپس مسعود مجرد تاکستانی طراح تمبر یادبود سه بعدی و نقش‌برجسته‌ی روز ملی شدن شیلات ایران به جایگاه آمده و ضمن صحبت پیرامون طراحی و اجرای این تمبر اختصاصی، گفت: این تمبر در شمارگان ۲۰۰ سری به‌صورت بوکلت و در بسته‌بندی کنسور ماهی تولید شده است.
در پایان این مراسم، از تمبر اختصاصی سالروز ملی شدن شیلات ایران، رونمایی به عمل آمد و به رسم یادگار به دست‌خط و امضای فرهیختگان و مدعوین حاضر در مراسم مزین شد.

عکس‌ها: مه‌ مدیا

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *