دسته‌بندی نشده

«سرور الدوله لاهیجانی» از مدیریت مدرسه فروغ تا دوستی عمیق با پروین اعتصامی

ای زاده اعتصام فخر ایران
ای مایه افتخار نوع انسان
سرور به نثار مقدم آورده نثار
گلهای محبت از گلستان روان
این اشعار سروده های بداهه ای است در نخستین دیدار شاعره ای لاهیجانی با پروین اعتصامی. شاعره ای که در ۹ سالگی پنج هزار بیت شعر حفظ بود و زمانی که در ۲۶دی ۱۳۵۷ از جهان می رفت، دفتر شعرش مشتمل بر ۵۰۰۰بیت شعر بود.
بانو« سرور یا سرورالدوله لاهیجانی» در سال ۱۲۹۱ در لاهیجان زاده شد. پدرش، «میرزا احمد خان مستوفی محصص»، از فضلا و مادرش، «ساره سلطان»، فاضله ای هنرمند از لاهیجان بود. ساره سلطان در خط و نقاشی نامور بود و این برای سرور امتیاز بزرگ به شمار می رفت که از خردی توانست در محضر استاد باشد. برای تعلیم او معلمین سرخانه گرفتند و سرور در نه سالگی معادل یک فارغ التحصیل متوسطه دانش آموخته بود.
به گفته «علی اکبر مشیر سلیمی» او در نه سالگی پنج هزار بیت و ترانه حفظ بود و از ده سالگی به سرایندگی و سخنرانی پرداخت. مهکامه در پانزده سالگی به رشت رفت و به تدریس ادبیات در دارالمعلمات رشت پرداخت و همزمان به جمعیت‌های جنبش زنان ایران پیوست و با چاپ اشعاری دربارهٔ حقوق زنان و آزادی زنان، در رشت پرآوازه گشت.
سال ۱۳۰۷ با پسرعموی خود، «عباسقلی محصص»، کارمند وزارت دادگستری و از قاضی‌های سال‌های ابتدایی سده ۱۳ خورشیدی ازدواج کرد بعد از دو سال از خدمات فرهنگی کناره جست و به امور زندگی و خانه داری و تربیت چهار فرزند خود مشغول شد. اما شوهر داری سرور چندان به درازا نکشید و« عباسقلی»، بر اثر سکته قلبی درگذشت و سرور ۴فرزند خود را که هر یک هنرمندانی هستند، بزرگ کرد.
در این اوقات هیات آمریکایی، کلیه تاسیسات خود را به دولت ایران واگذار نمود و دبیرستان دخترانه «فروغ» رشت هم یکی از این تاسیسات ارزشمند بود که از شهرت و اعتبار والایی بهره داشت. وزارت فرهنگ از مهکامه محصص خواست مدیریت دبیرستان را بپذیرد. مهکامه با عشقی خاص که به فرهنگ داشت، هشت سال تمام آن جا را بهتر از گذشته اداره نمود.
شاید در همان روزها بود که در زمان حضور پرورین اعتصامی در رشت، نخستین دیدار این دو زن ادیب در محل کار مهکامه رخ داد. به نظر می‌رسد پروین اعتصامی نخست از سروده های منتشر شده مهکامه در رسانه ها با او آشنا شده و سپس به دیدار منتهی می شود. دیداری که منجر به دوستی این دو زن ادیب تا پایان عمر گردید.
نامه‌های این دو تن به یکدیگر معروف است، به ویژه قطعه غم‌انگیزی که مهکامه در سوگ پروین اعتصامی سروده و سال ۱۳۸۰ در مجله ایران شناسی چاپ گردید.
اولین دیدارشان در مدرسه دخترانه بود. زمانی که مهکامه متوجه می‌شود پروین برای دیدارش به مدرسه آمده ، بلافاصله این دو بیتی را خطاب به پروین می‌سراید:
ای زاده اعتصام فخر ایران
ای مایه افتخار نوع انسان
سرور به نثار مقدم آورده نثار
گلهای محبت از گلستان روان
در مدتی که پروین در رشت اقامت داشت ارتباطش با مهکامه برقرار بود. پروین پس از بازگشت به تهران در ضمن اولین نامه‌اش به مهکامه این دو بیت را ـ در پاسخ به دو بیتی که او برایش سروده بود ـ با خطی خوش برایش نوشت:
بردیم محبت تو در مخزن دل
کشتیم گل مهر تو در گلشن دل
پروین بود آبیار این کشتهُ پاک
تا خون بودش به چشمهُ روشن دل
زمانی که فرزندان مهکامه برای تحصیلات دانشگاهی به تهران رفتند، خود وی نیز بناچار به تهران مهاجرت کرد.
سرور در سال ۱۳۱۳ در مسابقه انجمن ادبی ایران برای هزاره استاد سخن فردوسی شرکت نمود و رتبه ممتاز را به خود اختصاص داد. در نخستین انجمن ادبی گیلان با این که همه اعضا حتی سخنور بزرگ «اسماعیل دهقان» دوست داشتند سمت ریاست انجمن به او تفویض شود، ولی سرور با احترام به استاد مذکور نیابت ریاست را پذیرفت و با مدریت خاص خود اداره انجمن را به عهده گرفت.
در نخستین کنگره شعرا و نویسندگان ایران نیز در ردیف «ملک الشعرای بهار» و دیگر نامداران شعر و ادب ایرانی بر کرسی هیئت رئیسه جای گرفت. از این شاعره خوش قریحه پنج هزار بیت شعر باقی مانده است.
وی در ۲۶دی ۱۳۵۷ زمانی از جهان رخت بربست که در کوله بار زندگی اش بیش از۵۰۰۰بیت شعر سروده بود.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *