اخبارگردشگری

سفر به سرزمین گلاب گیلان/ وقتی عطر گلاب و عرقیات گیلده، گردشگران را مدهوش می کند

گیل مهر – مهری شیرمحمدی
دو روز نیست که چهارمین جشنواره گلاب گیری شهرستان شفت به پایان رسیده است، این را می توان از بنرهای بجامانده فهمید. جایگاه اجرای برنامه جشنواره گلاب گیری در روستای «گیلده» هنوز پابرجاست. اما تنها صدای «پرواز همای» است که در زادگاهش بجا مانده، خواننده شهیر گیلانی که پس از سالها توانست اجرایی در محل خود در خلال جشنواره داشته باشد.
اما تعجب گردشگران از این است که مگر گیلان هم توان تولید گلاب را دارد؟ نام گلاب برای هر خواهنده ای تداعی قمصر کاشان را دارد.
یکی از مسافران می گوید: من هرسال در فصل گلاب گیری به کاشان میرفتم و گلاب تازه می خریدم. اما امسال بخاطر تقارن ماه رمضان و فصل گلاب گیری نتوانستم در تورهای گلاب گیری کاشان شرکت کنم. وقتی پوستر تور گلاب گیری در شهرستان شفت را دیدم تعجب کردم که مگر گیلان هم گلاب گیری دارد.
گردشگر دیگری می گوید: هر سال نیمه اردیبهشت که می شد، محلی ها گلهای محمدی را برای فروش به بازار می آورند. و من هم هرسال برای تهیه گل های محمدی سفید برای تهیه مربای گل اقدام می کردم ، ولی نمی دانستم در شهرستان شفت و روستای گیلده گلاب گیری هم داریم.
روز جمعه، ۲۴خرداد، خودروی تور گلاب گیری – که بهمت سایت فرهنگی گیل مهر و آژانس یاد گشت – تدارک یافته بود، به محوطه سایت گلاب گیری محمدی می رسد. گرمای دیگ های تقطیر، هوای دم کرده جلگه را دوچندان می کند. از گل های سفید بوته های باغ مرتضی محمدی دیگر خبری نیست. فصل گلدهی چند روزی است که به پایان رسیده ولی مدیر سایت ، مشغول تهیه «گلاب دو آتیشه» است.


وی برای گردشگران توضیح می دهد: گلاب دو آتیشه، گلابی است که در فرایند ویژه ای تهیه می شود. دیگ را پر از گل محمدی می کنیم و این بار بجای آب، گلاب داخل دیگ می ریزیم و می جوشانیم. در این فرایندچون گلاب بکار رفته، گلاب خوش عطرتری بدست می آید. کیفیت و ماندگاری گلاب دوآتیشه بالاتر است و میزان مصرف آن به نسبت گلاب معمولی کمتر.
محمدی با بیان اینکه سالانه حدود ۲تن گلاب تهیه می کند، می افزاید: مشتریان من افراد خاصی هستند و بخشی از گلاب تولید شده در سال را نیز در جشنواره سالانه گلاب گیری بفروش می رسد. تاکنون نتوانسته ام سطح تولید را بقدری بالا ببرم تا بتوانم درمراکز فروش استان توزیع داشته باشم. البته یکی دوتا مغازه در شهر جیرده خردار گلاب من هست.
محمدی همچنین توضیح می دهد: در تاریخ گیلده آمده که نام روستا در اصل «گُلده» بوده و کم کم تبدیل به گِلده شده است. آن هم بدلیل رونق صنایع کوزه گری در منطقه. زیرا خاک رس زررنگ این منطقه برای سفالگری بسیار مناسب است و تهیه ظروفی مثل گمج، نرخه و ماست گوله و از قدیم الایام در این روستا رواج داشت و بنظر می رسد تغییر نام گلده به همین دلیل باشد.
مدیر سایت گلاب گیری تصریح می کند: تخمین ما این است که بیش از ۱۵۰سال گل محمدی در گیلده کشت می شده است. در پیک گلدهی یعنی از نیمه دوم اردیبهشت تا نیمه اول خرداد، زمین های زیر کشت بوته های گل در گیلده، روزانه بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ کیلو گل محمدی تولید دارد.
مرتضی محمدی می افزاید: مردم گیلده از قدیم بصورت سنتی گلاب تهیه می کردند. بنده با گذراندن دوره های آموزشی و خرید یک دیگ دستگاه تقطیر ، از سال ۱۳۹۰ توانسیتم بصورت صنعتی گلاب تولید کنم. کم کم برای حمایت و توسعه با مسئولان منطقه مطرح کردم ولی می گفتند چون رطوبت گیلان بالاست در جلگه گلاب خوبی بدست نمی آید. بنده با پشتکار توانستم دیگ های تقطیر را به ۵دیگ افزایش دهم. البته انتظار داشتم مردم برای توسعه بیشتر استقبال می کردند. اما چون صنایع تکمیلی در کنار آن رشد نکرده بود، مردم جرات نمی کردند در این بخش سرمایه گذاری کنند. خوشبختانه برگزاری چهار دوره جشنواره گلاب گیری در گیلده، باعث شده مردم به این ظرفیت جدید بمنظور اشتغالزایی توجه کنند. و اکنون دو سایت جدید هم در راه راه اندازی است. و زمین های بیشتری زیر کشت بوته های گل محمدی رفته است.


در دیگ دیگری عطر نعنای درحال جوش به مشام می رسد. محمدی توضیح می دهد: فصل گلدهی گل های محمدی که به پایان می رسد، دیگ های تقطیر دوباره برای تهیه عرقیات سنتی دیگر به کار می افتد؛ تهیه عرق نعناع محلی، عرق خالی واش، عرق گزنه، عرق سیر، عرق گیاه بینه و عرق پوست گردو و… که هرکدام خواص درمانی زیادی دارد.
اگر روستا گِلده بوده، پس می توان به دیدن سفالگرهای سنتی هم رفت و از نزدیک کوزه گرانی که در کار آب و گلند دید. تور گیل مهر، در ادامه بازدید خود بسمت کارگاه استاد رجبعلی ، سفالگر گیلده می رود. منزلش در امتداد مرداب گیلده است. گردشگران از مرداب روستای گیلده بازدید می کنند. نیلوفرهای آبی گیلده برگ های پهن خود را بر سطح آبِ راکد پهن کرده اند و گلهای صورتی لوتوس شکفته شده و بر خواهندگان لبخند می زند.
در حاشیه مرداب، درختان آلوچه ترش به بار نشسته و دست خواهش گردشگران را برای چیدن تمنا دارد. گرمای تفتیده جلگه گیلان با تناول آلوچه های ترش اندکی فرو می نشیند. در مسیر مرداب، اعضای گروه به دیدن سفالگر سنتی گیلده می روند که پشت در پشت دست در آب و گل داشتند.
رجبعلی اسماعیلزاده در کارگاه خود مشغول کار است. گل رسی را که از قبل آماده کرد، بر روی تخته کارش گذاشته و با پاهایش مشغول لگد کردن است. زحمت ۷۰سال کار در کارگاه کوزه گری بر شیار دست هایش پیداست و چروک زیر چشم ها و پیشانی، عمق نگاهش را بر گمج های تولید شده در این سالها نشان می دهد.


گل رس بعد از ورز فراوان، روی چرخ سفال قرار می گیرد. با بحرکت درآمدن چرخ، پیرمرد دست های گل اندود خود را در ظرف آبی فرومی برد و با مهارتی تجربه وار بر استوانه ی گلی می کشاند.
وی توضیح می دهد که جد اندر جد خاندان اسماعیلزاده سفالگر بودند و بجز او دیگر برادرانش حرفه نیاکان را دنبال نکرده اند. در میان تصاویر و فیلم هایی که گردشگران از این سفالگر سنتی ثبت و ضبط می کردند، گمج ساخته شده از گل بر دستان پیرمرد بالا آمد؛ لبخند رضایت یک هنرمند .
در ادامه مسیر، گردشگران به دیدن مسجد تاریخی روستای کمسار می روند. از گیلده تا کمسار تنها ۵ کیلومتر فاصله است و می ارزد تا گردشگران را به دیدن یکی از مساجد تاریخی گیلان برد. اگرچه یکی از هیات امنای این مسجد گردشگران را همراهی می کند، اما از احوال این مسجد سیصد ساله پیداست که دیرزمانی است رها شده و کسی بطور جدی پیگیر مرمت و رسیدگی آن نیست.
عضو هیات امنا توضیح می دهد: سال گذشته بخشی از سقف مسجد توسط اداره کل میراث فرهنگی مرمت شد ولی ادامه مرمت نیمه کاره رها شده است. بهمین دلیل پیگیر هستیم تا اداره اوقاف و امور خیریه شهرستان شفت که متولی امور مساجد است، بخشی از هزینه مرمت را تقبل نماید.
راهنمای تور هم در مورد تاریخچه و پیشینه کمسار بزرگ و این مسجد توضیح می دهد و می افزاید: نام اصلی این مسجد، مسجد آکُل است که بعدا بنام ولی عصر تغییر کرده است. آکل در زبان محلی این منطقه بنام جای بلند است زیرا مسجد در یک محوطه بلند و تپه مانندی قرار گرفته است.
شیوا سقا ادامه می دهد: کمسار بزرگ ، مرکز حکومت خان های شفت بود و در زمان استقرار خان ها رونق و آبادانی زیادی داشت و این مسجد هم به گفته معمرین در حدود ۳۰۰سال پیش ساخته شده است.
سفر یک روزه گردشگران به جلگه شفت، با دل سپردن به خنکای آبشار سیاهمگی به پایان می رسد. درحالیک گردشگران با خرید گلاب گیلده و دیگر عرقیات محلی هرکدام یک پیام آور هستند که گیلان توانایی تولید بسیاری از محصولات کشاورزی و تولیدات جانبی آن را دارد، اگر محلی ها همت کنند و مسئولان حمایت.

نوشته های مشابه

یک نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *