اخبارسلامت

سوگ های حل نشده پساکرونا؛انجمن های مددکاری به خانواده های آسیب دیده کمک کنند

گیل مهر- مهری شیرمحمدی

«گریستن در تنهایی سخت است. بی آنکه دوست، آشنا و یا فامیل در کنارت باشد. وقتی مادرم بخاطر کرونا رفت، در تنهایی خودم گریستم. در غربت و دور از شهر و دیارم.  بی آنکه بتوانم چهره مادرم را در آخرین روزها  ببینم. بی خداحافظی. حتی نتوانستم یکبار بر سر مزارش بروم. می گویند خاک گور سرد است و داغدیده را تسلی می دهد. اما گور فوت شدگان کرونایی، بر داغ دلمان اضافه می کند.»

اینها روایت  دوستی است که پس از ازدواج مجبور شد  بخاطر شغل همسرش به اصفهان برود:                     « چندماه بود که مادرم را ندیده بودم . دلم به تعطیلات عید بود که راه ها بسته شد. آخرین تماس های تلفنی مادرم را به یاد دارم.  مادرم شیوه های برقراری ارتباط تصویری را در فضای مجازی بلد نبود. با نیم بند سوادی که داشت، تنها می توانست شماره تلفن بچه هایش را بگیرد.»

روایت داغ دیده دیگری، از مادری است که  توانسته بود روز اول عید دم در حیاط و از فاصله دور او را ببیند. بی آنکه بتواند رویش را ببوسد و برایش آرزوی سلامتی کند. « بخاطر کهولت سن پدر و مادرم، همیشه نزدیک پدر و مادرم خانه اجاره می کردم.  کل اسفند ماه فقط تماس تلفنی داشتیم. بواسطه شغلم که تعطیل بردار نبود، می ترسیدم ناقل کرونا باشم  برای همین اصلا حضوری به دیدنشان نرفتم. روز اول عید به خانه کودکی هایم رفتم. مادرم روی ایوان ایستاد و من از فاصله دور بین حیاط و دم در با مادرم دیدار داشتم. حالا مادرم از دست رفته است بدون آنکه بتوانم یک دل سیر او را در آغوش بکریم.»

بهار ۹۹ با سوگواری همراه بود. خیلی از خانواده ها شیرینی سال نو را نچشیدند. روزهای پایانی سال ۹۸،  مرتب صدای آژیر امبولانس در شهر می پیچید و پرچم ها، اعلامیه های فوت و بنرهای تسلیت، جلوی آپارتمان های زیادی نصب شده بود.

در متن  بسیاری از اعلامیه های فوت ها شدگان ، قید شده بود،« برگزاری مراسم یادبود پس از بهتر شدن شرایط انجام می شود.»

حالا اخبار جدید در حوزه پزشکی می گوید، ویروس کویید ۱۹ قرار نیست حالا حالا ها دست از سرما بردارد و ممکن است که کل سال بماند.

بحران کرونا، مردم را  تنهاتر از گذشته کرده است. پس از نگرانی از مشکلات بهداشتی و اقتصادی ایجاد شده ناشی از شیوع کرونا، اکنون کارشناسان بهداشتی نگران بغض های فروخورده خانواده هایی هستند که در تنهایی خود برای عزیزان از دست رفته گریستند.

از برگزاری مراسم های سوگواری خبری نیست و خانواده های داغدار برگزاری مراسم های یادبود را به پس از بهتر شدن شرایط موکول کرده اند.

عضو انجمن علمی مددکار اجتماعی کشور، معتقد است؛ موضوع سوگ های حل نشده در دوران پسا کرونا، یکی از دغدغه های آینده کشور خواهد بود و باید خدمات متمرکز مشاوره و بهداشت روان و مددکاری اجتماعی، به صورت داوطلبانه و رایگان و بدور از مسائل امنیتی هرچه سریعتر در اختیار خانواده های مصیبت دیده هدایت شود.

جواد اسماعیل پور، با بیان اینکه سوگ های حل نشده در پسا کرونا، یکی از دغدغه هایی است که در آینده ممکن است گریبان بسیاری از خانواده ها را در ایران و دنیا بگیرد، اظهار کرد: مساله سوگ های حل نشده یا بیماری های نوظهور سوگ بیماری زا، اگر مدیریت نشود، بزودی شاهد ازدیاد آسیب های روانی در خانواده های داغ دیده خواهیم بود.

این پزشک و کارشناس آسیب های اجتماعی، ضمن تشریح مراحل مختلف یک سوگواری نرمال بیان کرد: در مرگ و میر ناشی از حوادث ناگوار غیر منتظره نظیر؛ سیل، زلزله، جنگ و اخیرا گسترش ویروس کرونا در دنیا، اگر ۵مرحله طبیعی سوگواری بیش از ۶ماه تا یکسال در بین اعضای خانواده متوفیان به دلایلی مانند قرنطینه و فاصله گذاری اجتماعی ناشی از شیوع ویروس کوید ۱۹  محدود و به تعویق بیفتد، فرد  به دلیل عدم فرصت برای طی کردن مراحل نرمال سوگواری، دچار سوگ حل نشده و به دنبال آن دچار  بحران های روحی روانی می گردد.

این کارشناس آسیب های اجتماعی، افزود: در همه جوامع دنیا، و با کمی تفاوت در جامعه ایرانی، برگزاری مراسم تدفین، تشیع و گرامی داشت متوفی، با شکوه و احترام خاصی برگزار می شود و برگزاری این دست مراسم یادبود و تسلی خواهی با شرکت همدلانه دوستان و آشنایان، به خانواده داغدیده کمک می کند منطقی تر با این فقدان کنار بیاید.

اسماعیل پور ابراز کرد: یک فرد فارغ از میزان وابستگی عاطفی و میزان غرابت و مدت زمان زندگی که با متوفی داشته،  مراحل مختلفی را در سوگواری طی می کند؛ نخست انکار و دوری گزینی است. این مرحله ممکن است طولانی یا کوتاه مدت باشد. فرد گوشه گیر شده و روابط اجتماعی خود را محدود می نماید.

عضو انجمن علمی مددکاری اجتماعی کشور خاطر نشان کرد: بعد از انکار، آرام آرام متوجه می شود چه اتفاقی افتاده و دچار خشم نسبت به خود، اطرافیان، متوفی و یا نسبت به جهان می شود. خود یا دیگران را مقصر می داند که چرا چنین اتفاقی افتاده و عزیزش را از دست داده است.

مرحله سوم، چانه زنی انکار است. میل به جستجو در اتفاق رخ داده، مرور کردن خاطرات… . بارها و بارها درباره متوفی صحبت کردن. سرزنش خود که اگر زنده می ماند، بهتر و بیشتر مراقب او می بود و اگر خداوند شانس دوباره به او بدهد، جبران خسارت می کند. در این مرحله فرد احساس گناه و شرم می کند و این یک نوع تسکین برای فرد از دست رفته است.

اسماعیل پور افزود: مرحله بعد افسردگی است. اندوه مصیبت به نحوی است که فرد را دچار افسردگی می کند. کرختی و بیحوصلگی، عدم رسیدگی به ظاهر و بهداشت خود. در این مرحله  نوع روابطش با نزدیکان تحت الشعاع قرار گیرد. فرد در یک مرحله بی تفاوتی و بی حاصلی سپری می کند و مدام می گوید؛ کاش زنده نبودم و این روزها را نمی دیدیم. به تدریج به مرحله پذیرش و قبول می رسد و این واقعیت را قبول می کند که همه ما روزی خواهیم مرد و برای فرد از دست رفته دعا و خیرات نموده و آرزو می کند که در پیشگاه خداوند جایش نیکو باشد.

این کارشناس آسیب های اجتماعی با بیان اینکه ، اطرافیان نقش مهمی در گذار این مراحل خواهند داشت، افزود: برگزاری مراسم های تشیع و تدفین آبرومندانه  و در خور شان و احترام متوفی، برگزاری مراسم های یادبود فردی و جمعی، حاضر شدن بر سر مزار و خیرات و مبرات برای شادی روح از دست رفته، و مشارکت های اجتماعی و دوستان در برگزاری این مراسم ها به فرد کمک می کند زودتر ۵مرحله سوگواری را طی کند و واقعیت را بپذیرد.

اسماعیل پور با اشاره به فوت های دسته جمعی در حوادث ناگواری همچون سیل و زلزله ابراز کرد: در شرایط خاصی که فرصت سوگواری ممکن نباشد، آسیب های اجتماعی بیشتر است. سوگ های حل نشده پسا کرونا و عدم برگزاری مراسم های یادبود،  بسیاری از خانواده ها را دچار بحران کرده است. بنظر وی، خانواده های داغ دیده از کرونا نسبت به سایرین دچار «تروما در تروما» شده اند. عدم دسترسی و محدود سازی برای خانواده های نزدیک یک ضربه و ترومای مضاعف بر روح و روان خانواه ها ایجاد کرده است.

وی ادامه می دهد: در چنین شرایطی سیستم های بهداشت و درمان بویژه مشاوران و مددکاران اجتماعی می باید با مکانیزم های صحیح و اطلاعات از پیش تعیین شده، به دور از مسایل محرمانه و امنیتی و با رعایت پروتکل های بهداشتی و فاصله گذاری های اجتماعی، هرچه سریعتر نسبت به کاهش آسیب  ناشی از سوگ بیماری زا  در فرصت باقی مانده حل نمایند.

اسماعیل پور با بیان اینکه، فرصت برگزاری مراسم سوگواری در فرهنگ ما ۲۱ تا ۴۰ روز است، افزود: اگر سوگ حل نشده به هر دلیلی ۶ماه تا یکسال باقی بماند، آسیب های روانی بعد از آن ایجاد می کند.

وی معتقد است باید خدمات اجتماعی رایگان در اختیار این خانواده ها قرار گیرد. و می افزاید: تیم های داوطلبی از انجمن های مددکاری در کشور وجود داردکه می توانند به خانواده های آسیب دیده کمک کنند. زمینه های لازم برای خانواده های داغدار جهت تخلیه های هیجانی نظیر، گریه و مویه، ابراز خشم و گله گزاری و همچنین بازخوانی و واگویه خاطرات عزیز از دست رفته در سریعترین زمان بعد از عادی شدن اوضاع صورت پذیرد.

های مددکاری به خانواده های آسیب دیده کمک کنند

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *