دسته‌بندی نشده

مجموعه‌شعرهای عزت‌الله زرندیان، تحلیل محتوایی شد

گیل‌مهر-الهام کیانپور

جلسه‌ای دیگر از سلسله نشست‌های تخصصی انجمن مفاخر گیلان، صبح روز یکشنبه ۱۰شهریورماه با اجرای الهام کیانپور از اعضای هیات اجرایی این انجمن، در سالن دکتر رحمدل مجتمع خاتم الانبیاء رشت برگزار شد.

این برنامه که به صورت مشترک و به همت موسسه‌ی فرهنگی و پژوهشی حمایت از زبان مادری استان گیلان تدارک دیده شده بود، مورد استقبال شاعران و فرهیختگان گیلانی قرار گرفت.

کیانپور، ضمن خیرمقدم به مدعوین، به اعلام برنامه و معرفی سخنران نشست و آثار پژوهشی وی پرداخت.

در ادامه، دکتر فریدون شایسته، مدرس دانشگاه، پژوهشگر و نویسنده‌ی گیلانی، سخنان خود را با محوریت «نگاهی به کتاب شعر گیلکی عزت‌الله زرندیان» مطرح نمود.

شایسته ضمن معرفی عزت‌الله زرندیان، شاعر نام‌آور منطقه‌ی گسکرات، پیرامون سیر تطور ادبیات گیلکی گفت:

به عنوان نخستین سروده‌های شعر گیلکی، باید از دو نفر به نام‌های مسته‌مرد و على خاصّه از شاعران گیلکی سرای دوره‌ی آل‌بویه نام برد که  ابیاتی از آن‌ها به صورت پراکنده باقی مانده است. وی دیوان اشعار گیلکی پیرشرفشاه دولابی در قرن هشتم هجری قمری را  یکی از آثار ارزشمند شعر گیلکی دانست و در ادامه از قاسم انوار، شاعر قرن نهم  یاد کرد. این پژوهشگر با بیان آن‌که در دربار حکومت محلی آل کیا و در دوره حکوست آخرین فرد از این خاندان یعنی خان احمد گیلانی، فردی به نام حافظ صابونی، قصیده‌ای را به وی تقدیم داشته که می توان آن را مربوط به اواخر قرن دهم هجری قمری دانست، افزود: در دوره‌های بعد میرزا عابد فومنی و سپس برادران کسمایی (میرزا حسین خان و میرزا محمد خان) در شعر گیلکی، آثاری از خود به یادگار نهادند. محسن آریاپاد، شاعر و پژوهشگر نام آشنای گیلان در راستای عظمت اشعار میرزا حسین‌خان کسمایی، وی پیشگام سرودن شعر سپید عنوان نموده و او را بر ابوالقاسم لاهوتی مقدم دانسته است.

 شایسته در ادامه به کتاب  نسیم شمال سید اشرف الدین حسینی قزوینی، اشعار  افراشته (راد بازقلعه‌ای)، میرزا ابراهیم سراج و مانند آن اشاره و خاطرنشان نمود: اگر باور داشته باشیم که نسیم شمال توانست شعر طنز دوره‌ی مشروطه را به داخل کوچه و بازار ببرد، بر همین پایه باید پذیرفت که شیون فومنی نیز شعر گیلکی را به خانه‌های گیلک زبانان و شب‌نشینی‌های مردم این دیار برد و در زبان خُرد و کلان و پیر و جوان جاری کرد.

این مدرس دانشگاه در ادامه به تحلیل محتوایی اشعار گیلکی عزت‌الله زرندیان پرداخت و گفت:

 سه ویژگی منحصر به فرد در اشعار گیلکی این کتاب وجود دارد: حسن آفرینش صحنه فضای داستان، انتخاب قهرمانان داستان از جنس مردم عادی و روایت دلنشین از آن‌ها. قهرمانان روایت و بازیگران داستان و مضمون شعر زرندیان، مردم رنج کشیده‌ی جامعه روستایی‌اند

وی با بیان این‌که، قهرمانان و مضامین اشعار این کتاب، افراد و موضوعات انتزاعی نیستند، گفت: خوانندگان این اشعار، با قهرمانان و  مضامینی از این دست، بیگانه نیستند و آنها را درک می‌کنند.  شایسته، زیبایی و وزن را از ویژگی‌های مهم آثار ادبی، عنوان نمود و افزود: زیبایی که از وزن یعنی از آهنگ متناسب کلمات به دست می‌آید، در ساختن آثار ادبی سهم مهمی دارد.

وی در ادامه گفت:  علاوه بر وجود جنبه‌ی زیبایی‌شناسانه در وزن، زیبایی را می‌توان در استفاده از کلمات مناسب برای بیان روایت  به کار برد. علاوه بر این‌ها، از دیگر ویژگی‌های مهم زیبایی‌شناسی شعر، می‌توان از تشبيه، استعاره و آرایه یاد کرد.

وی ضمن خواندن بخشی از شعر «سید خانمي» گفت: در این شعر زرندیان،  ویژگی‌های سه‌گانه پیش‌گفته را به خوبی  بازتاب داده است.  زرندیان در اشعارش به دنبال بازسازی زندگی شخصیت‌هایی است که برای مردم آشنا هستند. به تعبیر دیگر، زندگی‌ای که از مردم جامعه می آفریند، کاملا با واقعیت تطبيق دارد و  می توان اشعار وی را در ردیف آثار ادبی واقع گرایانه یا رئالیستی نامید.

وی با اشاره به نگاه واقع گرایانه در دو شعر  «مشتی حسین» و «نوروز دایی»  پیام کشاورزان بی‌نوا و بی‌حامی مناطق روستایی را روایت می‌کند.

این پژوهشکر در ادامه به تحلیل محتوایی اشعار «جان زاي»، «ایزگالی» و «ورفه‌شب»  پرداخت و گفت: جامعه‌شناسان از طریق مطالعه‌ی واکنش هنرمند به اوضاع و احوال پیرامون‌شان، تاکنون توانسته‌اند، چنان بهره بگیرند که به ایجاد نظریه‌های اجتماعی بپردازند. شاعر در شعر «جان زای» با پیوند میان ادبیات و جامعه‌شناسی،  همه جنبه‌های زیبایی‌شناسانه یک اثر ادبی را با هم  یک‌جا گره زده و آن چه را دیده به خواننده منتقل کرده است.

این نویسنده، جنبه‌ی مردم شناسی منظومه‌ی «ایزگالی» را  پررنگ دانست و گفت:  این شعر، نوستالژی روستاییان را با به تصویر کشیدن، تفریحات و سرگرمی‌های نوجوانان و جوانان جوامع روستایی گیلان را  در ۵ دهه پیش، روایت کرده است‌.

شایسته در پایان اظهار امیدواری نمود که دیگر آثار استاد زرندیان، اعم از نثرها و اشعار  وی در آینده‌ای نزدیک  منتشر شده و در اختیار علاقه‌مندان قرار گیرد.

در ادامه عزت‌الله زرندیان به جایگاه آمد و‌ ضمن تشکر از مدعوین و برگزارکنندگان این مراسم، از خاطرات خود پیرامون دوستی و ارتباط نزدیکش با شخصیت‌های اشعار کتابش گفته و چند شعر فارسی و‌ گیلکی برای مدعوین خواند‌.

دارد پایان هدایایی از طرف دکتر محمد حسن‌پور، رئیس اداره‌ی فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان رشت، دکتر ابراهیم صفری، مسئول انجمن آثار و مفاخر فرهنگی گیلان و جمشید مرادی، عباس عبادی و دکتر فریدون شایسته، از اعضای هیات مدیره‌ی انجمن فرهنگی و‌ پژوهشی حمایت از زبان مادری، به عزت‌الله زرندیان اهدا شد.

گفتنی است عزت‌الله زرندیان متولد ۱۳۲۲  در طاهرگوراب صومعه‌‌سراست. مجموعه شعرهای گیلکی استاد زرندیان، با خط نستعلیق رافین زرندیان به همراه سی‌دی اشعار وی در سال ۱۳۹۷ توسط انتشارات گیلکان منتشر شده است. پیش از این نیز، اشعار این شاعر در نشریاتی چون: دو‌کلمه حرف حساب، گل‌آقا، گیله‌وا و مانند آن به چاپ رسیده بود.

عکس‌ها: عکس و‌تصویر لحظه – آب‌بند

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *