اخبارفرهنگهنر

معرفت و معنا در شعر بیدل دهلوی، در انجمن مفاخر گیلان بررسی شد

🖊گیل‌مهر-الهام کیانپور
جلسه‌ای دیگر از سلسله نشست‌های تخصصی انجمن مفاخر گیلان، صبح روز یکشنبه ۷ بهمن ماه با مدیریت دکتر روشنک گل‌دوست در دفتر این انجمن در مجتمع خاتم الانبیاء رشت برگزار شد.
گلدوست ضمن خیرمقدم به مدعوین، به معرفی سخنران نشست و آثار پژوهشی وی پرداخت و‌ پیرامون موضوع سخنرانی گفت: با مهاجرت هنرمندان به هند، زبان فارسی به آن‌جا رسید و ومقلدان بسیاری یافت‌، چونان‌که قبل از آن‌که هند مستعمره انگلیس شود، زبان فارسی زبان دوم مردم هندوستان بود.
سپس دکتر علی‌رضا نیکویی، عضو هیات علمی و استاد ادبیات دانشگاه گیلان، سخنان خود را با محور «معرفت و معنا در شعر بیدل دهلوی» عنوان نمود.
نیکویی با این مقدمه که جریان بیدل شناسی در ایران دیر صورت گرفت، گفت: افغان‌ها به دلیل انس بیشتر با بیدل، در بیدل‌شناسی دست بالاتری دارند و پس از آن، تاجیک‌ها و هندی ها را می توان نام برد. کم مهری استادان دانشگاه تهران به بیدل و علاقمندی‌شان به سبک عراقی و‌خراسانی این جریان را در ایران به تاخیر انداخت.
این استاد دانشگاه با اشاره به این که دهه‌ی ۶۰ با انتشار کتاب‌های دکتر شفیعی کدکنی و حسین حسینی جریان جدیدی چون جلسات بیدل خوانی در حوزه‌ هنری رواج یافت، گفت: سه نوع مواجهه با بیدل در ایران وجود دارد: ۱. به تاسی از شفیعی کدکنی، پرداختن به غزلیات و رویکرد زیبایی شناسی که در آن ردپای مطالعه، پیرامون مثنوی و رباعیات و امثال آن را نمی بینیم ۲. شرح ابیات بیدل ۳. نسخه شناسی.


نیکویی، بیدل را شاعر فیلسوف عنوان نمود و خاطرنشان کرد: شایسته است، کسانی که به وجوه زیبایی شناسی، فرم، سبک و روایت شناسی اشعار او‌ می‌پردازند، جنبه‌های معرفتی و حکمی او را نادیده نگرفته و آن را نیز مورد مطالعه قرار دهند.
این استاد دانشگاه در ادامه به شرح احوال و زندگی بیدل پرداخت و از ویژگی‌های شعر بیدل به سخت بودن آن در وهله‌ی اول و‌ سهل شدن در صورت انس گرفتن به آن اشاره کرد و افزود: بنیادهای شعر بیدل یک شبکه‌ی معرفتی را نشان می‌دهد که در آن، پراکنده‌گویی وجود ندارد، او در اولین اشعارش، کتاب «محیط اعظم» تا پایان عمر، نظام معرفتی را پیش می‌برد. نیکویی با بیان آن‌که، بحث شناخت و‌ معرفت و همچنین مقوله‌ی هستیِ وجود، مرگ، عشق و مسائلِ معطوف به انسان، در اشعار بیدل جایگاه پررنگی دارد،گفت: ابیات پایانی مثنوی«محیط اعظم» درباره‌ی «سخن» است که این «سخن» نه به معنای وجه ارتباطی بلکه، به مفهوم کلام جهانی و وجه هستی‌شناسی است که به آن« نفس رحمانی» نیز می‌توان گفت.
او در ادامه گفت: اگرچه صورت و‌ معنا در شعر جدا از یکدیگر نیست، اما اگر در بیدل‌خوانی به بازی‌های زبانی بیش از معنای اشعار اهمیت دهیم، از هدف و دغدغه‌ی شاعر دور خواهیم شد.
نیکویی ضمن خواندن شعری از بیدل و شرح و‌توضیح پیرامون آن، به کتاب« طلسم حیرت» بیدل اشاره و به آن پرداخت و افزود: الکساندر بوزانی، شرق شناس معاصر ایتالیایی، اشعار بیدل را رئالیسم سحرآمیز معرفی نموده و‌ گفته که او اولین شاعری است که
به امور اجتماعی و رنج مردم پرداخته
است.‌وی در پایان به کتاب‌ها، مقالات و پژوهش‌های صورت گرفته پیرامون اشعار بیدل در داخل و خارج از ایران صحبت نمود.
در پایان، اعضای انجمن و‌مهمانان، پرسش ها و‌ مطالب مرتبط به موضوع جلسه را مطرح نمودند

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *