اخباراقتصادگردشگری

مکشوفه های قلعه لیسار؛ بناهایی که دوران سلاجقه را در گیلان روایت می کند

به گزارش گیل مهر، بناهایی که در گیلان در دوره سلجوقی ساخته شده، زیاد نیست. با این حال باستان شناسان با استفاده از روشهای قیاسی و اشیای بدست آمده در حفاری های باستان شناسی به یقین اظهار می کنند؛ «اسپی مزگت»، «قلعه کول» ، «قلعه رودخان» و «قلعه لیسار» در دوره سلجوقی ساخته شده اند.
با اینکه «لوئی رابینو»، نایب کنسول انگلیس در رشت (۱۹۶۰تا۱۹۲۱ میلادی) در کتاب ولایت دارالمرز، ساخت قلعه لیسار را به دوران پیش از اسلام نسبت می دهد و از مشاهداتش در باره این قلعه می نویسد، ولی پیدا شدن سکه ی دوران اتابکان آذربایجان در این قلعه- که نایب حاکمان سلاجقه بودند- سلجوقی بودن قلعه لیسار را اثبات می کند.
قلعه صلصال یا به گفته اهالی، قلعه قره دوش، در شهرستان جوکندان و در شهر لیسار بالای تپه ای مشرف به دریای کاسپین قرار دارد. سازمان میراث فرهنگی در تاریخ ۱۰خرداد ۱۳۸۲ و به شماره ۸۷۸۰ این قلعه را در فهرست بناهای تاریخی کشور به ثبت رساند.
مسئول هیات باستان شناسی در حفاری قلعه لیسار، در توصیف این بنا می گوید: درِ ورودی قلعه شرقی و به ارتفاع ۳۵۰ سانتی متر تا وسط هلال طاق شکسته و عرض آن ۲۲۰ سانتی متر است .
مهدی میرصالحی، می افزاید: البته در ورودی روزی جلوتر بوده است. عرض باروی قلعه ۱۸۰۰ تا ۲۱۰ سانتی متر و قطر دیوار جنوب غربی، ۱۹۰ سانتی متر است .
وی مصالح ساختمانی این بنا را از سنگ «باد بر» و «ساروج» می داند و در مورد آب انبار قلعه که در زمان رابینو هم آبدهی داشته است، یادآور می شود: قلعه دو آب انبار کوچک و بزرگ داشته و آب انبار قلعه خارج ارگ و داخل باروی اصلی و در شمال غربی بنای قلعه بنا شده است.
کارشناس مسئول ثبت بناهای میراثی گیلان ابراز می دارد: ارگ قلعه بنایی مربع شکلی به ابعاد ۱۰ تا ۱۲ متر است که چهار کنج آن برج های گاو پهلو (تو پر) دارد . سوراخ هایی در سراسر بدنه ارگ مشاهده می شود که جای الوار هایی است که برای کاهش میزان خسارت زلزله و یا استحکام بخشی در بنا ایجاد شده بود.
این باستان شناس، حفاری های باستان شناسی که پیش از سال ۸۲ انجام شده را توضیح داده و می افزاید: وجود پله هایی با سنگهای رودخانه ای، یک قطعه جوش کوره ، تعدادی سفال لعاب دار شکسته به رنگ سبز، استخوان حیوانات، انواع پی سوز، کوزه کوچک سفالی با پوشش سرخ رنگ از گل اخری، دو عدد پی سوز، ظروف بدل چینی با لعاب آبی با نقش گیاهی معروف به قلم سیاه، بشقاب لعاب دار با نقش کنده و لعاب موسوم به پاشیده از جمله آثار مکشوفه در این قلعه است.
میرصالحی پیدا شدن دو قطعه شاخ گوزن در قلعه را دلیلی بر وجود این حیوان در جنگلهای غرب و همچنین رژیم غذایی مردم در آن دوران یادآور می شود و اضافه می کند: یک تنور دایره شکل در فاصله ۱/۵ متری از دیوار شمالی ارگ مرکزی یافت شد که مقدار زیادی سفال شکسته در داخل تنور وجود داشت اما اثری از سفال لعاب دار در آن وجود نداشت که این امر گواه متاخر بودن این تنور نسبت به خود قلعه است .
این باستان شناس دو شی مکشوفه در این قلعه را نشان داده و می گوید: یکی از سفالهای بدست آمده که مرمت شده، در واقع اولین سفال بند زده شده در گیلان محسوب می شود که جای میخ های بند زده هنوز در این «دوری» پیداست. ظرف سفالی دیگر نیز که بدون تزیینات و با لعاب نامنظم می باشد، از دیگر اشیای پیدا شده در قلعه لیسار است و این نوع سفال با لعاب نامنظم، مربوط به دوره سلجوقی است.
میرصالحی در مورد قدمت این قلعه ابراز می دارد: یکی از مشکلات فرهنگ گیلان، نانویسا بودن آن است. در نتیجه ناچاریم از روشهای قیاسی، قدمت یک بنا را تخمین بزنیم. و از آنجاکه شی مقدم بر بناست، بجز سفالهای مکشوفه دوره سلجوقی، پیدا کردن سکه ای از دوره اتابکان آذربایجان- که جانشینان سلاجقه در گیلان بودند- برای ما یقین حاصل شد که سکه و سفالها مربوط به دوره سلجوقی است و قطعا این بنا در همین دوران ساخته شده است.
وی یادآور می شود: در «اسپی مزگت» رضوانشهر، «قلعه کول» رودبار، «قلعه رودخان» فومن نیز اشیای دوره سلجوقی یافت شده و می توان نتیجه گرفت این بنا ها همدوره هستند.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *