تاریخگردشگری

نوای شادی در جایگاه ترنم؛ حافظیه انزلی پذیرای گروه های موسیقی

گیل مهر- مهری شیرمحمدی
«حافظیه انزلی» لقب گرفته است. با اینکه الگوی معماری آن شبیه حافظیه شیراز است، ولی حافظیه بندر انزلی ، ۴سال زودتر از بنای حافظیه ساخته شده است. اما برخلاف حافظیه شیراز، مدفن هیچ فرهیخته ای نیست و از زمان ساخت تاکنون محل اجرای موزیک برای شهروندان انزلی بوده است.
بنای موزییک بندر انزلی- که برخی از محلی ها آن را «میزقان جیگا» می گویند- در حیاط ساختمان شهرداری انزلی قرار گرفته و سالهای متمادی اجرای کنسرت های زیادی را به خود دیده است.
در وسط حیاط شهرداری انزلی و در فضایی که اسکله به خوبی درآن پیداست، بنایی شبیه حافظیه اما به رنگ سفید قرار دارد. بنایی که با تنها ۴۵سال از ساخت آن گذشته بود که در تاریخ ۲۶آذرماه سال ۱۳۵۶، در فهرست بناهای میراثی کشور ثبت گردید.
از پله های جایگاه موزیک بالا می روم. پله هایی که از دو سو به یک اندازه به سمت بالا کشیده شده است. پله هایی با ارتفاع کم که با کاشی های زرد و قرمز رنگ پریده اش باز هم به داشته های اسکله انزلی فخر می فروشد. کف جایگاه موزیک، نقشی از چنگ موسیقیایی با کاشی های رنگی فرش شده است. تصویری از چنگ باربد که یادآور روزگاری است که نوازنده معروف دوره ساسانی، باربد، در کاخ های ساسانی می نواخت.
سقف گنبدی جایگاه ترنم انزلی از بیرون و درون جابجا پوسیده و رنگ های سفیدیش فرریخته است. این فرسودگی در تزئینات نما رومی دور گنبد هم مشاهده می شود که در اثر رطوبت، نقوش تکرار شونده به سیاهی می زند. اما هنوز ۷ستون این گنبد موسیقی را استوار نگه داشته است. نرده های دور تا دور ستون ها، تک به تک اجراهای این جایگاه را به یاد دارند. اگر خوب گوش دهید، باد شمالی همگام با حرکت آرام لنج ها و امواج دریای کاسپین و همنوا با ترانه های «مالا»هایی که با «لوتکا» های خود به آب زده اند، نوای اجرای گروه های مختلف موسیقی را در فضا منتشر می کند.
جایگاه موزییک بندر انزلی ، در عکس ها و فیلم‌های زیادی به یادگار ثبت شده است. پیران خسته دل انزلی خاطره نوستالژیک کودکی شان را به یاد دارند که گروه های موسیقی همنوا با آوای مرغان دریایی در جایگاه موزیک، برای شادی دل مردم می نواختند.
روی کتیبه ی نصب شده بر دیواره بیرونی جایگاه موزیک، بنقل از کتاب تاریخ جامع انزلی، اثر عزیز طویلی، آمده که این جایگاه در سال ۱۳۱۱ خورشیدی به دستور شهرداری وقت بندر انزلی و توسط مهندسین آلمانی به مساحت ۷۶متر مربع ساخته شده است.
یکی از شهروندان انزلی ضمن یادآوری خاطرات اجراهای این جایگاه، می گوید: شهرداری انزلی برای حفاظت این بنا، رنگ آمیزی بنا را تجدید می کند. ولی بنظر می رسد در ساهای اخیر از رنگ های نامرغوب استفاده می کند زیرا در مدت کوتاهی رنگ ها پوسیده شده و فرو می ریزد.
وی می افزاید: دهه ۶۰، حصارهایی دور بنا کشیده شد و «میزقان جیگا» تغییر کاربری ناموزونی پیدا کرد ولی بعدها حصارها را برداشتند. ضمن اینکه در زلزله تابستان ۶۹، به پایه های بنا آسیب وارد شدکه البته بعدا مرمت کردند.
مشاور کمیسیون گردشگری شورای شهر انزلی، با اشاره به ساخت بنای شهرداری انزلی توسط روسها در مورد تاریخچه جایگاه ترنم می گوید: انزلی جزو نخستین شهرهایی است که صاحب شهرداری شد.
«محمود عباسیان امین» با اشاره به بنای شهرداری انزلی، می افزاید: ساختمان فعلی شهرداری بیشتر از ۹۰ سال قدمت دارد. و با وجود الحاقاتی به آن نظیر ساختمان هلال احمر در ضلع جنوبی -که قبلا سینمای تابستانی و سالن تئاتر بود- سال ۱۳۵۶ و به شماره ۱۵۱۵ در فهرست بناهای میراثی کشور ثبت شده است.
وی با اشاره به گروه موزیک شهرداری انزلی ابراز می دارد: در دوره پهلوی، شهرداری انزلی، پرورشگاه داشت. در تصاویر بجامانده از شهرداری می بینیم، ۳۷ نفر کودک و نوجوان، با لباس های متحدالشکل با سازهای لهستانی بعد از ظهرهای جمعه روی پله های بلوار انزلی اجرای زنده موسیقی داشتند.
ضمن اینکه اگر توریست هایی که بین شمال و جنوب کشور در تردد بودند و گاه مجبور می شدند به دلیل تلاطم دریا و یا نبود اقامتگاه در انزلی بمانند، مجبور بودند با هنرهای انفرادی امرار معاش کنند. یکی از این هنرها اجرای زنده موسیقی بود. بنابراین مردم و مسئولان انزلی از سالهای دور زمینه پذیریش گروه های موسیقی را داشتند.
این فعال حوزه گردشگری با بیان اینکه این پیش زمینه ها دست به دست هم داد تا شهرداری جایگاه ویژه اجرای موزیک برای شهروندان بسازد، یادآور شد: در اوایل این سده، شهردار وقت، محمد روشن، (۱۳۰۶ تا ۱۳۱۳) به یک مهندس آلمانی و معمار یونانی درخواست ساخت یک نماد آئینی را به سبک یونان باستان داد. سال ساخت بنا در کتیبه کنار آن به سال ۱۳۱۱ قید شده است. و این یعنی ۴سال قبل از اجرای حافظیه شیراز ساخته شده است و از آنجا که طراحی حافظیه شیرزا یک فرانسوی بود، نه بنای انزلی از روی حافظیه ساخته شده و نه حافظیه از روی جایگاه موزیک انزلی الگوبرداری شده است. به نوعی شاید بتوان گفت، الگو برداری از معماری یونانی بوده است.
وی با اشاره به دیگر نمادهای این جایگاه موسیقی می افزاید: در کف این بنا، تصویری از چنگ را می بینیم که دوره ساسانی و اجرای موسیقی باربد و دلکش برای خسروپرویز را به ذهن متبادر می کند.
عباسیان امین با اشاره به اجرای گروه های مختلف موزاییک در این جایگاه یادآور می شود: شهرداری انزلی همواره گروه موزیک داشته و اکنون نیز به صورت مناسبتی گروه های موزیک در این جایگاه اجرا دارند.
جایگاه موزیک شهرداری انزلی که روزگاری پذیرای گروه های مختلف موسیقی بود، امروز در معدود برنامه های مناسبتی پذیرای گروه های موسیقی است و شکوه گذشته را ندارد. این جایگاه می تواند همچون گذشته موجب شادی مردمان ساحل نشین گردد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن