اخبارتاریخ

هفتادسال فعالیت نشریه‌ی گیلان ما، در انجمن مفاخر گیلان بررسی شد

گیل‌مهر- الهام کیانپور
جلسه‌ای دیگر از سلسله نشست‌های تخصصی انجمن مفاخر گیلان، صبح روز یکشنبه ۲۷ مردادماه با مدیریت دکتر روشنک گل‌دوست در دفتر این انجمن در مجتمع خاتم الانبیاء رشت برگزار شد.
گل‌دوست ضمن خواندن غزلی از حافظ و خیرمقدم به مدعوین، به معرفی سخنران نشست و آثار پژوهشی وی پرداخت.
سپس، سخنران نشست، هوشنگ عباسی، روزنامه‌نگار و پژوهشگر گیلانی، سخنان خود را با محوریت «هفتاد سال فعالیت نشریه‌ی گیلان ما» مطرح نمود.
عباسی با این مقدمه که مطبوعات در اعتلای فرهنگ، توسعه‌ی جامعه‌ی مدنی و تنویر افکار عمومی نقش مهمی بر عهده دارند، گفت: جامعه‌ی مطبوعات با اینکه در طول دورانِ فعالیت خود با فشارها و محدودیت‌های بسیاری مواجه بوده، اما پیوسته در افشای فساد اداری، انتقاد از ناهنجاری‌ها و نارسایی‌ها نقشی تأثیر‌ گذار داشته‌ است. وی بر اساس اصل ۲۴ قانون اساسی گفت: «نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند، مگر آنکه مخل به مبانی اسلام با حقوق عمومی باشند. تقضیل آن را قانون معین می‌کند».
این روزنامه نگار، با بیان این‌که مطبوعات، عامل بقای دمکراسی و آزاداندیشی در جامعه‌ی توسعه یافته‌‌اند، تاکید کرد: مطبوعات با روشنگری و بیان راهکارها در برون‌رفت بسیاری از مشکلات مؤثر هستند.
وی از نخستین روزنامه‌ای که در ایران به مدیریت میرزاصالح شیرازی، در سال ۱۲۵۳ منتشر شد و نشان دولتی داشت، یاد کرد و در ادامه افزود: با آغاز مشروطیت، مطبوعات وارد ابعاد زندگی مردم شد، اولین روزنامه‌ی چاپ شده در گیلان، به نام «خير الكلام» در اول مرداد ۱۲۸۶ خورشیدی به صاحب امتیازی و مدیر مسئولی افصح المتکلمین با رویکرد اجتماعی، سیاسی در رشت منتشر شد.
از سال ۱۲۸۶ تا ۱۳۰۶ خورشیدی بیش از ۷۰ روزنامه و مجله در گیلان با دیدگاه‌های مختلف فعالیت داشتند.

عباسی در ادامه با اشاره به این‌که از سال ۱۳۲۰ به دلیل هجوم متفقین به ایران و‌ گیلان، تحولات بسیاری پدید آمد، گفت: در این دوره، نشریات مختلفی با رویکردهای مختلفی شکل گرفتند که به نوعی، فضایی جهت احقاق حقوق مردم بود.
این روزنامه‌نگار افزود: نخستین شماره‌ی گیلان ما در روز جمعه ۲۷ آبان ماه ۱۳۲۸ در قطع ۱۶*۴۰ و در ۴ صفحه چاپ، به صاحب امتیازی و مدیر مسئولی زنده‌یاد حاج علی فائق منتشر شد. این نشریه، زیر نظر هیات تحریریه اداره شده و در اختیار ارگان حزب ایران، شعبه‌ی گیلان بود که در سرمقاله‌ی اولین شماره، هدف از انتشارش را «فداکاری در راه منافع ملت»، «اعتلای نام جاویدان ایران و تامین رفاه مادی و معنوی ملت نجيب و بلا کشیده»، «آیینه‌ افکار و اندیشه‌های مردم»، «وطن پرستی و آزادی‌خواهی» عنوان نمود.
گیلان‌ما در هفته، یک‌بار و بیشتر با رویکردی سیاسی منتشر می‌شد، اما به مسایل ادبی و هنری و اجتماعی نیز توجه داشت.
عباسی چگونگی چاپ گیلان‌ما را این‌گونه روایت نمود: دکتر محمدعلی فائق، آن هنگام جوانی ۲۵ ساله بود و تمایلات حزب ایرانی داشت، به دلیل این‌که به افراد کمتر از ۳۰ سال امتیاز روزنامه تعلق نمی‌گرفت، از پدرش حاج على فائق از وکلای دادگستری درخواست نمود تا امتیاز روزنامه‌ای را به‌دست بیاورد، پدر نیز درخواست فرزند را اجابت کرد و این‌گونه «گیلان‌ما» زاده شد و جالب آن‌که انتخاب نام «گیلان ما» به پیشنهاد زنده یاد فریدون نوزاد بود.
این پژوهشگر در ادامه، از نویسندگانی که با سرمقاله و مقاله‌های تهییجی و سیاسی خود با این نشریه همراه بودند، یاد کرد که از آن میان می‌توان به: على وحید خورگامی، باقر قدیری، محمد غروی، محمد حسابی، آشنا، هدی، مهندس حبیبی، ع.دانشپور، ، ح. رواسانی، محمد هدی، ارغنون، عبدالعليم یمینی، مهدی داودی، پاد، فضول آقاسی، دوشیزه لیلی، م.آزاد، ونداد هرمز (نام مستعار فریدون نوزاد)، جعفر طلوعی و مانند آن اشاره نمود و سپس به عناوین سرمقاله‌ها و مقاله‌های مندرج در شماره‌های نخستین این نشریه پرداخت.

عباسی در ادامه، پیرامون ادوار چاپ گیلان‌ما گفت: پس از سه سال فعالیت، یعنی اول آبان ۱۳۳۱، شماره‌ی ۱۲۶ منتشر شد، در این دوره، اجازه‌ی انتشار آن به حزب ایران-گیلان تفويض شده بود. پس از یک دوره وقفه‌ی کوتاه، این نشریه از روز سه شنبه ۱۶ دی ۱۳۳۱، بار دیگر به طور مستقل به مدیریت مرحوم علی فائق منتشر شد که بیش از دو شماره نیز ادامه نیافت و دچار وقفه و سپس تعطیلی شد.
این روزنامه نگار، «گیلان ما» را به گواهی بسیاری از صاحب‌نظران در این دوره جزو بهترین نشریات کشور معرفی نمود و‌‌ گفت: دکتر محمدعلی فائق به انگیزه‌ی ادامه‌ی راه پدر و علاقه ای که به ایران و گیلان داشت. اولین شماره‌ی دوره‌ی جدید «گیلان ما» را در ۱۱ آذر ۱۳۵۹ چاپ و منتشر نمود که تا تاریخ سه شنبه ۲۳ تیر ۱۳۶۰ به طور مرتب انتشار می‌یافت و دوباره پس از یک سال دچار وقفه شد.
عباسی، آغاز دوره‌ی بعد انتشار این نشریه را دوشنبه ۲۸ تیر ۱۳۶۱ در ۴۲ شماره، تا سه‌شنبه ۵ شهریور ۱۳۶۲ عنوان نمود و گفت: از ۱۱ خرداد ۱۳۷۸، گیلان‌ما، زیر نظر شورای دبیران به مدیر مسئولی دکتر محمدعلی فائق و همکاری جعفر خمامی زاده، فریدون نوزاد، دکتر سید حسن تائب، دکتر غلامحسن مهدی زاده، احمد اداره‌چی، علی اکبر مرادیان گروسی، محمداسماعیل لطفی‌دیبا، سید نوری کیافر، احمد محامد، سید محمد تقی میرابوالقاسمی و حاج احمد کمائی، به فعالیت خود ادامه داد و آخرین شماره‌ی آن به شکل روزنامه‌ای نیز در روز سه شنبه ۱۰ خرداد ۱۳۷۹ در دوره‌ی جدید، چاپ و انتشار یافت.
از چهره‌های نام آشنایی که با روزنامه‌ی گیلان ما همکاری داشتند، می‌توان از فریدون نوزاد، عبدالکریم گلشنی، محمد هدی، وحید خورگامی، ح. دیده بان، مهندس احمد زیرک‌زاده، محمد حسابی، مهدی داودی، ارغنون، عبدالعلیم یمینی، سید حبیب الله مدنی، مجتبی مینوی، منوچهر پرشاد‌ و امثال آن نام برد.
عباسی از دیگر فعالیت‌های دکتر فائق در کنار چاپ و انتشار فصلنامه‌ی گیلان‌ما، به انتشار فصلنامه‌ی ره‌آوردگیل و تاسیس محافل فرهنگی و انجمن‌های علمی چون: جلسات مهرورزان گیل، اشاره کرد و‌ گفت: این انجمن از سال ۱۳۷۲ به طور مرتب، در اولین پنج‌شنبه‌ی هر ماه در منزل دکتر فائق و بعد از آن در سالن اجتماعات گیلان ما فعالیت داشت‌‌.
وی، بنیاد مهرورزان گیلان‌پژوه را نیز شاخه‌ای از این کانون پر تلاش فرهنگی معرفی نمود که مطالعات گیلان‌شناسی، برگزاری همایش‌های علمی و پژوهشی و چاپ و انتشار آثار مربوط به گیلان را از اهداف اصلی خود قرار داده است.
عباسی در پایان کلام گفت: «گیلان‌ما» تنها یک نشریه نیست، بلکه مجموعه‌ای از گروه‌های فرهنگی‌ست که در جهت اعتلای فرهنگ و دانایی سرزمین مان تلاش می‌کند.
در انتهای این جلسه، اعضای انجمن و‌ میهمانان نیز، پرسش‌ها و‌ مطالب مرتبط به موضوع جلسه را مطرح نمودند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *