دسته‌بندی نشده

وضعیت بغرنج عمارتی که قرار بود موزه مشروطه شود؛ وقتی تاریخ و دموکراسی یکجا فرومی ریزد

گیل مهر- مهری شیرمحمدی
عمارت میرزا خلیل رفیع که ۱۵سال بعنوان ساختمان اداری شورای شهر رشت استفاده می شد، قرار بود بعنوان موزه مشروطه تغییرکاربری دهد حالا خبر رسیده در اثر بی توجهی به مرمت، خطر ریزش سقف بنا را تهدید می کند.
قرار بود مکانی باشد برای پیوند تاریخ و دموکراسی؛ ایجاد موزه مشروطه در عمارت مشروطه خواهی که بعدها ساختمان اداری شورای شهر رشت شد.
وعده ای که هفته پیش رئیس کمیسیون فرهنگی اجتماعی شورای شهر تکرار و ابراز امیدواری کرد با خرید اسناد موزه مشروطه و همزمان با سالروز فتح تهران بدست مجاهدان گیلانی در مردادماه امسال، موزه مشروطه گیلان افتتاح شود.(خبرگزاری فارس)
اگرچه تا زمان نگارش این گزارش هنوز مذاکره مجددی برای خرید اسناد مشروطه صورت نگرفته است، اما اکنون خبر رسیده سقف عمارتی که بیش از ۱۵سال پارلمان محلی بوده هر آن ممکن است فروبریزد. اگرچه از مرداد ماه سال گذشته عمارت به قصد مرمت تخلیه گردید، اما تاکنون هیچ اقدامی برای رفع خطر آنی از سقف هم صورت نگرفته و عن قریب باید شاهد باشیم تاریخ و دموکراسی این شهر همانند وعده های انتخاباتی نمایندگان مردم یکجا فروبریزد.
بااینکه از سال گذشته مسول بناهای میراثی شورای شهر متذکر شده بود بخشی از سقف بنا در جوار عمارت ابریشمی مشکل پیدا کرده و نزولات جوی از سقف فرومیریزد، اما هنوز کوچکترین قدمی برای رفع خطر آنی در سقف صورت نگرفته است.


سازمان عمران و بازآفرینی شهرداری رشت از دی ماه سال گذشته طی قراردادی، مطالعه مرمت عمارت سابق شورای شهر را به یک شرکت غیر بومی که گرید مرمت ابنیه داشت، واگذار کرد. شرکت مذکور نیز با توجه به مشکل اساسی سقف، از شهرداری خواسته بود تا مجوز برای رفع خطر آنی از سقف صادر شود تا همزمان با مطالعه این شرکت لااقل بخش آسیب دیده سقف مرمت اضطراری گردد.
بدین منظور امیر حسین علوی، رئیس شورای شهر، بهمن ماه سال گذشته طی نامه ای از سرپرست شهرداری خواست تا اعتبار لازم را برای تعمیر اضطراری سقف از بودجه سازمان عمران و بازآفرینی شهرداری تامین نماید. اما عدم پیگیری لازم از سوی ریاست شورای شهر نشان می دهد تامین اعتبار برای مرمت تنها بخش کوچکی از سقف عمارت برای ناظران بر عملکرد شهرداری محلی از اعراب ندارد!
«بهراد ذاکری» در جلسه دو هفته پیش شورای شهر رشت، وضعیت اسف بار بناهای میراثی در تملک شهرداری را تذکر داده بود. اگر چه این عضو شورا یادآور شده بود که عمارت میرزا خلیل به دلیل استقرار قبلی بخش اداری شورای شهر وضعیت بهتری دارد، اما گویا فراموش شده که در همان زمان استقرار شورا نیز حدفاصل اتاق ریاست شورای شهر و ملک میراثی همجوار یعنی عمارت ابریشمی، سقف شکاف برداشته و از همان ناحیه آب باران به وفور به پایین سرریز و حتی دیوارها را هم دچار نم و رطوبت زدگی کرده بود.
هفته پیش برای چندمین بار از عمارت مذکور بازدید کردم. باوجود تخلیه عمارت از بخش اداری شورا از مرداد ماه سال گذشته، وضعیت نگهداری عمارت هرروز بقرنج تر می شود. از دیوار حیاط پشتی که قوس برداشته تا جولان گربه ها که آثار شکارشان در جای جای عمارت باقی است.
از سوختگی باغ حیاط در اثر عدم رسیدگی که بگذریم، بخشی از تالار اصلی عمارت را بخاطر گمانه زنی کف ( از سوی شرکتی که مطالعه مرمت ساختمان را برعهده دارد) کنده و کف پوش چوبی را برداشته اند. آثار کنده کاری در ۵نقطه دیگر در سالن طبقه همکف و حیاط و راهرو هم دیده می شود.
نگهبان عمارت تایید کرد که در بارش باران هفته آخر اردیبهشت، از محل همیشگی آب باران از سقف به پایین می ریخت.
هرچند در بودجه سال جاری شهرداری رشت مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۱۰ ریال برای مرمت عمارت میراثی میرزا خلیل کد دار شده و قرداد شرکت مطالعه گر نیز ۱۹فروردین ماه به پایان می رسید، اما آنچه مشهود است، هنوز برای مرمت و حتی رفع خطر اضطراری برای بنایی که به شماره ۲۰۵۷۱ در فهرست بناهای میراثی کشور ثبت شده ، اقدامی نشده است.


پس از انتشار خبر واگذاری اسناد مشروطه گیلان به تبریز، هرچند برخی از اعضای شورا اعلام کردند اجازه خروج اسناد را نمی دهد، اما تا زمان نگارش این گزارش، حتی یک تماس تلفنی با مالک اسناد بمنظور مذاکره مجدد برقرار نشده است. عن قریب است که رویای شیرین ایجاد موزه مشروطه گیلان همچون تلاش مشروطه خواهان برای اداره کشوری مبتنی بر قانون به کابوسی بدل شوده و تاریخ و دموکراسی این شهر یکجا فروبریزد.
امیر حسین علوی بارها در جلسات شورای شهر و در جمع خبرنگاران عنوان کرده بود: «امروز سطح مطالبات مردم درحد لکه گیری آسفالت معابر تنزل پیدا کرده و این نشان می دهد مردم مطالبات بزرگی از ما ندارند» حقیقت تلخی که رئیس شورای شهری هم اذعان دارد، «شورای پنجم کم کارترین شورای ادوار گذشته است» و با فراموشی وعده های انتخاباتی حالا، قصد استعفا از شورای پنجم را دارد.
مرمت و احیای خانه اولين شهردار رشت، حاج ميرزا خليل رفيع فیلدهی، حاصل تلاش مرتضی شگفت، شهردار اسبق رشت بود که توانست با مصوبه شورای نخست رشت در تاریخ ۱۹ دی ماه ۱۳۸۱ آن را خریداری و مرمت نماید.
مرتضی شگفت درباره این عمارت می گوید: در زمان خرید این ملک نمی دانستیم عمارت متعلق به نخستین شهردار رشت بوده است. تنها در زمان انتقال سند، نوه زین العابدین اخوان که پدربزرگش عمارت را از خلیل رفیع خریداری کرده بودند، این نکته را یادآور شد و ما متوجه شدیم بنای ارزشمندی که خریده ایم، متعلق به نخستین شهردار رشت بوده است.


شهردار اسبق رشت می افزاید: فرزندان پورعباس بعنوان ورثه زین العابدین اخوان، ملک را به فردی برای نوسازی فروخته بودند ولی بعدا پشیمان می شوند. «ماهرخ پورعباس» نزد من آمد و اظهار ناراحتی کرد که نمی خواهد عمارتی که ارثیه مادری اش بوده، تخریب شود. من از بنا بازدید کردم و دیدم بنای فاخری است. و به شهردار منطقه دستور دادم بدلیل قدمت بالای بنا و معماری خاص آن، پروانه نوسازی برای مالک جدید صادر نکند. مالک جدید با ناراحتی به دفتر من آمد و گفت ملک را خریده تا آپارتمان بسازد و من گفتم به دلیل قدمت بنا اجازه نوسازی ندارد و تنها می تواند پروانه مرمت بگیرید. بهمین دلیل مالک جدید،پشیمان از خریدی که داشته، خواستار فسخ معامله می شود. با فرصت ایجاد شده، در کسوت شهردار رشت دستور دادم شهرداری قرارداد خرید را با فرزندان عذرا اخوان امضا نماید.
شگفت تصریح کرد: طبق اظهارات وراث عذرا اخون، صاحب و بانی اصلی این عمارت، حاج میرزا خلیل پسر حاج ملا رفیع فیلدهی بوده است. و این نکته را در زمان انتقال سند متوجه شدیم. میرزا خلیل ، یکی از شخصیت های موثر در جنبش مشروطه بود و توسط انجمن شهر بین سال های۲۷/۱۱/۱۲۸۶ تا ۱۳۰۰ به عنوان شهردار رشت انتخاب شده بود.
با حکم مرتضی شگفت در سال ۱۳۸۱، مهندس روبرت واهانيان تبریز، آرشيتكت شهرداری بعنوان مهندس ناظر بازسازي عمارت انتخاب شد.
روبرت واهانيان كه كپي سند خانه را در اختيار دارد در اين باره مي گويد؛ زماني كه قرار شد شهرداري اين عمارت را از خانواده پورعباس بخرد، سند خانه را مطالبه كردیم و معين پورعباس اصل سند و كپي رنگي آن را براي بنده آورد. بیشتر سند با عبارات و واژه هاي عربي نوشته شده بود و شادروان مير ابوالقاسمي و استاد فرض پورماچیانی آن را ترجمه کردند. سال خريد خانه توسط برادران اخوان در اين سند با اين عبارت عربي كاملا مشهود است: «في شهر شعبان المعظم توشقان ييل سنه ۱۳۳۳ ، خرداد و تير ۱۲۹۴ ه. ش» كه توشقان يا به تركي دوشان به معني خرگوش و از صورت هاي فلكي است. اکنون اصل سند در آمريكا و نزد خاندان پورعباس مي باشد.
این رشت پژوه می افزاید: اگر اين خانه در سال ۱۲۸۵ خورشیدی ساخته شده و عمارت در سال ۱۲۹۴ به برادران اخوان فروخته شده باشد، مي توان نتيجه گرفت خليل رفيع در عمارتي كه ساخته بود، ۹سال زندگي كرده است.
سالهاست تصویر زین العابدین اخوان و پورعباس در ایوان طبقه همکف نصب است، همانطور که فرزندان پورعباس در زمان فروش ملک از مرتضی شگفت خواسته بودند. اما اقدام نیکی که دیگران بجا گذاشتند، اکنون با بی اهمیتی نمایندگان مردم در پارلمان محلی در حال نابودی است.

    

نوشته های مشابه

یک نظر

  1. با سلام و احترام
    ممنون از گزارش کاملتون . واقعن جای تأسف داره عملکرد شورای شهر رشت . کم کاری یکی از مصیبت هایی ست که دامن شورای پنجم رو گرفته . دردناک تر اینه که اگر پیش حضرات اعتراضی هم بشه کوچکترین انتقاد و اعتراضی رو برنمیتابند. و تنها سرویسی که به مردم در این شورا ارائه شد وام ۵ ملیون تومنی بود. , .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *