اخباراقتصادفرهنگ

چرایی رکود در صنایع دستی؛ وقتی ذایقه مشتری فراموش می شود

 ۱۰ ژوئن ۱۹۶۴ میلادی، نخستین کنگره ی جهانی صنایع دستی با حضور ۴۰ کشور جهان در نیویورک برگزار و شورای جهانی صنایع دستی به عنوان نهادی وابسته به یونسکو موجودیت یافت.

هرچند سازمان صنایع دستی ایران از سال ۱۳۴۷شمسی به عضویت این شورای جهانی درآمد،   ولی با وجود تنوع صنایع دستی کشور، تنها « اصفهان» به عنوان شهر خلاق در حوزه صنایع دستی مطرح شده است.

یک پژوهشگر مطالعات فرهنگی عقیده دارد، به روز نشدن تولیدات دستی در ایران، عامل مهمی درکاهش تقاضاست. وی برند سازی، صادرات محوری و استفاده از شبکه های مجازی در عرضه صنایع دستی را مهمترین راهکار برای خروج از این رخوت می داند.

گیل مهر- عباس ایمانی

صنایع دستی، در حقیقت هنری برآمده از میراث  فرهنگی مردمان یک منطقه و یک کشور است. میراث گرانبهایی که به مثابه شناسنامه هویتی آن قوم است. صنایع دستی، سمبل تعامل بشر با طبیعت ، پیش از انقلاب صنعتی است. صنعتی که هنوز دستِ انسان، محور اصلی تولید بود.

امروز اما، همان صنعت دستی، به کالایی لوکس و ویترینی تبدیل شده است و کمتر نقش کاربردی خود را حفظ کرده است.  زمانی هنرهای دستی، به عنوان ممر درآمد برای تولیدکنندگان بود ولی با کاهش نقش نخست خود، شاغلان صنایع دستی در ایران یا به طور کلی آن را رها کرده اند و یا خود فروشنده اجناس وارداتی شده اند.

آسیب شناسی چرایی این چرخش، نیازمند کاری هم جانبه  است. بطور اجمال می توان گفت؛ «به روز نشدن» بسیاری از محصولات صنایع دستی، طالبان خود را از دست داده است. بعنوان نمونه، اگر نگرشی به یک دوره ۵۰ساله  تولید صنایعی نظیر سفال و چوب بنگریم؛ متوجه می شویم، تولیدات صنایع دستی همگام با تغییر ذایقه مشتری به روز نشده است.

افزون بر آن، اگر صنایع دستی تولید شده در کشور با مشابه تولید شده  اجناس خارجی مقایسه شود، به خصوص نمونه های چینی از تنوع طرح و مدل های عامه پسندتری برخوردارند. در حالی که مدل های داخلی، همچنان در گذشته مانده است. شاید بتوان گفت، راز این عدم موفقیت، عدم محاسبه و اعمال تغییرات حاصل شده در ذائقه مصرف کننده  است.

«صادرات محوری»، دومین عامل برای ایجاد رغبت در تولید کنندگان است. ایجاد بازار مصرف خارجی و آشنا کردن ذائقه مصرف کنندگان خارجی به صنایع دستی ایرانی، محقق نمی شود، مگر با حضور گسترده و برنامه ریزی شده صاحبان این صنایع در نمایشگاه های منطقه ای و بین المللی.

«بهره مندی از ظرفیت شبکه های اجتماعی»، ظرفیتی است که بخصوص توسط تولید کنندگان سنتی مغفول مانده است. بزرگترین بهره برداری -که امروز کشورهای پیش رو در تولید و عرضه صنایع دستی دارند- معرفی محصولات صنایع دستی در شبکه های اجتماعی است.

کشور ایران با توجه به اینکه در میزان استفاده از شبکه های اجتماعی در رتبه های بالای جهانی قرار دارد، ولی کمترین بهره برداری اقتصادی را از این فرصت مجازی دارد و این یعنی محرومیت صنت کار دستی ایرانی از بازار جهانی .

این ضعف هم به افراد شاغل در این صنعت برمی گردد که چندان آشنایی با فضاهای مجازی ندارند و هم متاسفانه حلقه رابطی هم شکل نگرفته تا بتواند بین صنعتگر و بازار جهانی ارتباط رسانه  ای برقرار کند.

«برندسازی» و بالا بردن کیفیت  محصولات نیز از دیگر عواملی است که می تواند در مطرح شدن صنایع دستی ایران نقش اساسی ایفا کند.

البته این فرصت توسط یونسکو در سال۲۰۰۰میلادی فراهم شده است که در همین رابطه « امید شیوا»، مشاور صادرات و امور بین‌الملل معاونت صنایع دستی، شهریور سال گذشته در گفتگو با خبرگزاری مهر گفته بود : « مُهر اصالت یونسکو، گواهینامه‌ای است که از طرف دفاتر منطقه‌ای یونسکو به صنایع دستی اصیل و با کیفیت هنرمندان و صنعتگران تعلق می‌گیرد؛ این برنامه، برای اولین بار در سال ۲۰۰۰ میلادی توسط یونسکو و انجمن توسعه و ترویج صنایع دستی پایه گذاری و در سال ۲۰۰۱ اجرا شد و بعد از آن، در سراسر دنیا گسترش یافت. به گفته مشاور صادرات و امور بین‌الملل معاونت صنایع دستی، یونسکو از این طریق می‌خواهد مکانیزمی دقیق برای استاندارد های مربوط به کیفیت صنایع‌دستی داشته باشد تا از این طریق اطمینان حاصل کند که محصولی با کیفیت و با اصالت در اختیار خریدار قرار می‌گیرد. از سوی دیگر آثار هنرمندان و صنعتگرانی که مهر اصالت یونسکو را دریافت می‌کنند، با اسم و امضای خودشان در جهان شناخته و امکان عرضه آن در کشورهای مختلف فراهم می‌شود»

 

 

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *