اخبارتاریخگردشگری

چرخی عمارت فروریخت/ عمارتی با معماری قرن۱۷اروپا

به گزارش گیل مهر، بخشی از عمارت ییلاقی عزیزاله خان امیری تالش، معروف به چرخیَ عمارت در  روستای رینه شهرستان رضوانشهر در اثر بی توجهی فروریخت.

این عمارت میراثی که پرونده ثبتی آن بتازگی جهت ثبت در آثار ملی به سازمان میراث فرهنگی کشور ارسال شده بود، بخش زیادی از عمارت در اثر کوتاهی و بی توجهی متولیان فروریخت.

رئیس هیات مدیره موسسه محیط زیستی و منابع طبیعی شقایق های وحشی هیرکانی و فعال فرهنگی  پیرامون موقعیت ممتاز قرار گیری این عمارت در روستای رینه توضیح داد:  روستای رینه در ۳۳ کیلومتری از مرکز شهرستان رضوانشهر قرار گرفته است و این روستا با عبور از شهر رضوانشهر و روستای کوهپایه ای پونل ( مبداء راه دسترسی به ییلاقات شهرستان موسوم به سه راه ییلاق) در استان گیلان، بعد از روستای باستانی وسکه و در مسیر جاده رضوانشهر به خلخال ( راه مواصلاتی پونل ـ خلخال) و با فاصله اندکی بعد از جاده اصلی نزدیک بستر رودخانه خروشان شفارود، قرار دارد.

سعید شفقتی چروده به مالکیت و قدمت این بنای دوره قاجاری اشاره نموده و افزود: عمارت ییلاقی معروف به چرخ تابی ، توسط عبدالعزیز خان امیری (مشهور به عزیزاله خان) در حدود سالهای نیم قرن پایانی حکومت قاجاری احداث شد و این خان تالشدولاب در فصل گرما از رشت به این منطقه نقل مکان می کرد.

وی ادامه.داد: در گذشته در مکان این عمارت کاخ ییلاقی امان اله خان ساسانی قرار داشت که به کاخ سردار مقتدر مشهور بود و به دلیل اقتدار حکمفرمایی وی در دوره حکومت بر بلوک تالش دولاب از بلوکات خمسه تالش، ملقب به “سردار مقتدر” بوده و از این روی آن بنا با عنوان “عمارت ییلاقی سردار مقتدر” شناخته می شد.

این فعال فرهنگی به آتش سوزی در عمارت اشاره نموده و افزود:  عمارت مذکور بعدها به دلایل نامعلومی طعمه حریق شد و آوار گردید. پس از آن داماد سردار مقتدر، “عبدالعزیز خان امیری تالش” در محل آن ، عمارت فعلی را در حدود نیم قرن پایانی دوره قاجار، ساخت و با توجه به تاریخ مرگ سردار مقتدر در سال ۱۳۰۱ خورشیدی، ساخت این بنا قطعا به پیش از سال ۱۳۰۰ برمیگردد.

شفقتی چروده ابراز کرد: عبدالعزیز خان امیری ملقب به عزیزاله خان، همسر “خانم سونا بیگم ساساندخت” مشهور به عزت الملوک (دختر سردار مقتدر، حاکم بلوک تالشدولاب خمسه تالش) بود .

این راهنمای گردشگری نوع معماری عمارت را نیز توضیح داده و افزود: فرم دژ گونه ی عمارت در نمای اصلی آن –جبهه شمالی- با دو نیم دایره ی طرفین نما کاملا مشهود است. ساختمان بر روی یک کرسی سنگچین استوار گردیده و ساختار سنگی و مستحکم بنا یادآور معماری بناهای قرن ۱۵ تا ۱۷ میلادی روستاهای اروپایی است. بنا در دو طبقه با پلانی متمایل به مربع با ابعاد حدود ۱۰×۱۲ متر طراحی شده است. سادگی سه نمای دیگر با پنجره تعدیل شده است. پنجره های طبقه بالایی در جبهه شرقی دارای ایوان بوده است که بقایای کف آنها باقی مانده است. ورودی به بنا از جبهه شمالی با ۸ پله سنگی صورت گرفته و برای رفتن به طبقه دوم از یک پلکان چوبی استفاده می شد. ایوان طبقه فوقانی دارای دستک چوبی با طرح های برش خورده می باشد. شفقتی چروده پیرامون دیگر عناصر بومی عمارت هم اشاره کرده و افزود: پلان طبقات بصورت تیپ بوده و دارای ۴ اتاق در ۴ گوشه می باشد. براساس عکس های قدیمی تر، پوشش بام لته سر بوده و به علت عدم نگهداری و رسیدگی فرو ریخته است. پنجره ها، درب، پلکان و سربندی ساختمان از جنس چوب می باشد.

از ویژگی های اثر نام برده می توان به فرم خاص بنا، شیوه ساخت و معماری بومی آن اشاره داشت. چگونگی رج بندی سنگ و آجر و قفل و بست آنها در جداره های اصلی از ویژگی های معمارانه بنا است. که بومیان منطقه به لحاظ فرم خاص آن بدان ” چرخیَ عمارت” نیز می گویند.

در جبهه شمال شرقی بنا، سکویی منحنی با ارتفاع ۸۰ سانتیمتر و عرض ۵۰ سانتیمتر به بنا اضافه شده است.

شفقتی چروده ضمن ابراز تاسف از عدم رسیدگی به نگهداری این عمارت تصریح کرد:  در حدود سالهای ۹۲ ـ ۱۳۹۱ بخشی از بام بنا فرو ریخت و همین آسیب عامل نفوذ نزولات جوی به بنا شده و رفته رفته از استحکام مصالح (با توجه به نوع مصالح بکار رفته که عموما مالات کاهگل و سنگ بوده) و پایداری آنها کاست. در همان سالها طبقه فوقانی، جبهه جنوب غربی بنا ریزش بام به طور کامل مشاهده گردید که شدت این آسیب به قدری بود که باعث فرو ریختن سقف طبقه همکف در همین قسمت شد. همچنین این تخریب موجب تغییر فرم چهارچوب ها در طبقه همکف نیز شده بود و نشان می داد فشار عمودی وارده از طبقه بالا به طبقه همکف زیاد بوده است و به مرور زمان با تخریب های گسترده سقف و فرو ریزش کامل شیروانی بام و سقف عمارت در پاییز سال ۹۷ و نفوذ نزولات جوی، این فشارهای وارده و تنشهای رطوبی موجب تخریب و فروریزی کامل یکی از بخشهای منحنی شکل عمارت شد.

رئیس هیات کوهنوردی و صعودهای ورزشی شهرستان رضوانشهر با ابراز تاسف از عدم مرمت بناهای میراثی این شهرستان از سوی میراث فرهنگی و همچنین برخی از مالکان خصوصی اظهار کرد:  متاسفانه تا کنون هیچ اقدام حفاظتی و مرمتی بر روی عمارت صورت نگرفته است. زیرا مالکیت اثر و محوطه پیرامونی آن متعلق به یکی از نوادگان عزیزاله خان می باشد که هیچگاه در مورد حفاظت، مرمت و احیا و نیز ثبت بنا بعنوان اثر ملی همکاری و همراهی ننموده است.

شفقتی چروده ابراز امیدواری کرد: مسئولین، متولیان و دلسوزان نگاهی ویژه به این اثر داشته باشند تا به سرعت مورد مرمت و بازسازی قرار بگیرد.

این راهنمای گردشگری با بیان اینکه  مرمت عمارت مستلزم تخصیص اعتبار  ویژه و  تعامل با مالکان فعلی است، تصریح کرد: سقف بندی و تخلیه آوار موجود و سپس مرمت بخشهای آواری و نهایتا مرمت و زیباسازی بنا بر طبق تصاویر موجود، می تواند بر جاذبه های گردشگری منطقه بیفزاید.

شبستان

     

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *