اخبارتاریخعکسگردشگری

چینی خانه و تالاری از آیینه در عمارت ابریشمی رشت+ گزارش تصویری

گیل مهر- مهری شیرمحمدی

در میدان بسیج (صیقلان) رشت و در میانه کوچه شهید صادقی، عمارت با ارزشی از دوره ناصرالدین شاه باقی مانده که با داشتن تالار آیینه و چینی خانه، بنایی منحصر بفرد در گیلان محسوب می شود. بنای ابریشمی در ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ به شماره ۳۳۶۵ در فهرست بناهای میراثی کشور به ثبت رسیده است .

عمارت ابریشمی اگرچه به این نام مشهور است، اما بنایی به جا مانده از خانواده «حاج میرزا اسماعیل حاکمی» از متنفذین پیربازار رشت است که در زمان ناصرالدین شاه به عنوان کلانتر رشت منصوب شد و به همین دلیل وی را «حاج حاکم» می خواندند. به عبارتی دقیق تر این بنا توسط پسر کوچکتر حاج حاکم یعنی «حاج قاسم» معروف به «عالیجناب» احداث شده است.

در سال ۱۳۱۸ شمسی،«میرزا احمد ابریشمی» این خانه را از «عباسعلی حاکمی»، ورثه حاج قاسم خریداری کرد و از آن پس عمارت به نام «عمارت ابریشمی» معروف شد.

اگرچه تغییراتی که طی دست به دست شدن بنا بین چندین مالک طی سالیان سال روی داده اما عمارت همچنان پابرجا باقی مانده. باوجود آنکه چند سال پیش بخش هایی از آیینه کاری سقف تالار آیینه فروریخت ولی همچنان به عنوان یک اثر هنری قابل توجه است.

دانشگاه گیلان سال ۱۳۷۷ بنا را از مالک وقت خریداری کرد و مدتی آن را به عنوان دانشکده معماری تغییر کاربری داد. حالا چند سالی است دانشگاه گیلان عمارت را در اختیار بنیاد نخبگان گیلان قرار داده و بخاطر فروریختن تالار آیینه اندک بازدیدکنندگان عملا تنها حیاط عمارت ابریشمی را می بینند.

بنای ابریشمی نیز مانند همه بناهای بومی گیلان، در دو طبقه تقریبا قرینه ساخته شده است. محوطه حیاط از چهار طرف با دیوارهای آجری قرمز رنگ به ارتفاع ۵ متر -که با آهک بند کشی شده – محصور شده و دیوارهای ضلع جنوبی و شمالی در بالا دارای یک ردیف رف می باشد. این دیوارها با نوع طاقنما تزیین شده است.

مساحت کلی محوطه و بنا تقریبا دو هزار مترمربع و مساحت زیربنا ۶۵۰ متر مربع است. محوطه باغچه بندی شده و مشجر است و در وسط آن حوضی به طول شش متر و عرض چهار متر قرار دارد.

سطح محوطه قبلا با قلوه سنگهای صیقلی سنگفرش شده بود؛ که متاسفانه در سالهای اخیر به صورت ساده با موزاییک فرش شده است.

هر طبقه بنای ابریشمی هشت اتاق دارد. اطاق های هم کف ساده و فاقد هرگونه تزیین است. دو راه پله به ارتفاع ۲۰ سانتی متر از جنس موزاییک ساده یک دست قالبی جدید به طبقه بالا راه دارد. یک راه پله هم از ضلع شمالی در پشت بنا به طبقه فوقانی می رود.

از ۸ اتاق طبقه فوقانی دو اتاق، «چینی خانه» و دیگری «تالار آیینه»، در جوار هم و دو اتاق با تزیینات گچ بری گل بوته و قاب بندی برجسته سقف و بدنه و همچنین شومینه ای با تزیینات ویژه در این بنا بسیار چشمگیر است.

آنچه که بنا را در اندرونی زیبا و منحصر به فرد می کند وجود همین دو تالار به نام های ایینه و چینی خانه است. در دیوارها و پیش بخاری «چینی خانه» و در میان گچبری های گل و بوته ظریف، دوایری ایجاد و داخل آنها کاسه و بشقاب های گل مرغی و مصور بسیار پرارزش قاجاری قرار داده اند. مجموعا در بدنه و طاقچه ها ۷۹ کاسه و بشقاب تعبیه شده است. ۵۲ کاسه گل مرغی هم در رفهای نزدیک به سقف جاسازی شده است.

«تالار آیینه» نیز بشکل T بطول ۹۰/۱۱ و عرض نهایی ۲۰/۷ متر می باشد. بخشی از این تالار مزین به گچبری با پوشش هنرمندانه قطعات آئینه در بدنه و سقف است. این قسمت بوسیله دو ستون گچی با شیر سرهای تزئینی از قسمت جلو جدا شده است. گویا بقیه دیوارهای تالار قبلا همانند این قسمت بوده است.

در تالار آئینه، دوازده تاقچه با قوس نیم دایره که داخل آن ها با آئینه یک دست پوشانده شده، دیده می شود. ازاره بخشی از تالار، از قطعات سنگ مرمر به ارتفاع ۱۰/۱ متر تا زیر تاقچه است. تالار آیینه و چینی خانه و اتاق های مزین به گچ بری بیانگر جلوه های هنر عصر قاجاری در این خطه است. حال با گذشت سالیان سال از ساخت این بنای منحصر به فرد، بخشی از سقف تالار آیینه فروریخته است و زیبایی های این بنا را زیر سوال برده است و مهمتر آن که بیم آن می رود ریزش سقف ادامه پیدا کند و گسترده تر شده و بخش قابل توجهی از بنای ابریشمی را دچار فروریختن کند.

روایت است که خانواده ابریشمی بنای زیبای خود را به دلیلی برای همیشه ترک کردند و آن دلیل از دست دادن پسر نوجوان خانواده بود که به دلیل مبتلا به بیماری یرقان جان خود را از دست داد و پزشکان بیماری وی را به درستی تشخیص ندادند. (نقل از دخیر دکتر تائب)

اگرچه صاحبان اصلی بنای ابریشمی این بنای منحصر به فرد را با تلخی ترک گفتند اما  زمانی دیوارهای تالار آئینه و چینی خانه بنای ابریشمی میزبان شور و شادی برگزاری عروسی های مجلل خانواده های سرشناس رشت بوده است و روزهای شاد و شیرینی را در دل خود دارد.

عکسها: مهری شیرمحمدی در شهریور ۹۵ گرفته شده است.

   

 

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *