اخبارتاریخکتاب

کتاب «اسناد گیلان در عصر پهلوی اول» منتشر شد

کتاب «اسناد گیلان در عصر پهلوی اول» با پژوهش دکتر عباس پناهی، عضو هیأت علمی پژوهشکده گیلان شناسی دانشگاه گیلان، توسط انتشارات فرهنگ ایلیا وارد بازار نشر شد.

عباس پناهی پیرامون این اثر گفت: آگاهی های تاریخی درباره گیلان عصر پهلوی اول بسیار محدود است و علت آن شرایط خاص گیلان در نخستین سالهای حکومت رضا خان بود. زیرا تازه «جنبش جنگل» به رهبری میرزا کوچک خان سرکوب شده بود و علاوه بر نابود شدن اسناد این جنبش توسط حاکمان محلی، و یا صاحبان اسناد در اثر فشارهای حکومتی، تا مدتها ویرانی اقتصادی و اجتماعی و سیاسی پس از این واقعه پابرجا بود.

عضو هیات علمی دانشگاه گیلان افزود: غارت اموال عمومی و دست به دست شدن این اموال و تسویه حساب های شخصی با باقیمانده جنگلیان و… فشار مضاعفی را بر مردم وارد می کرد. تداوم این فشارها و همدستی گروه های متنفذ با آنها موجب پدید آمدن انبوه عریضه هایی شد که به مجلس شورای ملی ارسال می گشت. بنحوی که شکوائیه های ملکی بخش زیادی از اسناد و عریضه های مورد بررسی در این کتاب است.

عضو هیات علمی گروه تاریخ پژوهشکده گیلان شناسی همچنین توضیح داد:  کتاب «اسناد گیلان در عصر پهلوی اول» پژوهش پیرامون بیش از ۵هزار عریضه مردم به مجلس شورای ملی است که دوره زمانی ۱۳۰۳ تا ۱۳۰۹ خورشیدی را در بر می گیرد.

عباس پناهی، با تاکید بر بررسی اسناد جدید در تحلیل های درست تاریخی تصریح کرد: ­اسناد منتشر شده در این کتاب، عریضه هایی است که از طرف لایه های زیرین جامعه نوشته شده و بررسی محتوای آن نشان می دهد تحت فشارهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی خوانین، ماموران دولتی و دیگر گروه های سیاسی و اجتماعی هستند. ولی از آن جایی که هیچ گونه نهاد قانونی­ در ایالت­ گیلان فریاد­رس نبود، شکوائیه­ های خود را با مشکلات فراوان به مجلس شورای ملی می نوشتند تا شاید از این طریق بتوانند حقوق از دست رفته خود را بدست آورند.

این استاد تاریخ ابراز کرد: در آن مقطع، مجلس  شورای ملی، دایره ای تحت عنوان «اداره عرایض» تشکیل داد و شکایات را بر اساس محتوا و مضمون خواهان آن به وزارت متبوعه ارسال می کرد. این اداره از مجلس ششم تا مجلس سیزدهم دایر بود.

پناهی، اسناد و نوشته های یاد شده را بهترین نمونه تاریخ توده ای در این دوره توصیف کرد و افزود: در اسناد و عریضه های مردم گیلان در سال های یاد شده، نکات ارزشمند مردم شناسی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی گیلان و تکاپوهای اجتماعی زنان در سال های آغازین شکل گیری پهلوی اول قابل بررسی است.

وی با بیان اینکه عمدتا نکته مهم این شکوائیه ها توجه شورای ملی و دستور برای بررسی نامه هاست، تصریح کرد: اسناد حاضر به تفکیک شهرهای گیلان  بررسی و خوانش شده است . بخش نخست کتاب، تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی گیلان در سال های نخست حکومت رضا شاه و شرح شکل گیری بنیادهای مدرنیته در گیلان است. و بخش دوم اسناد و عریضه های مردمی گیلان است که عمدتا شامل شکوائیه های فرودستان جامعه از نظامیان، مالکان و دیگر فرادستان دولتی و غیر دولتی است. نکته مهم توجه مجلس شورای ملی و دستورهای پیگیری به این شکوائیه ها ست.

گفتنی است، چاپ نخست، کتاب «اسناد گیلان در عصر پهلوی اول» در هزار شمارگان توسط انتشارات ایلیا منتشر شده است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *