اخبارتاریخگردشگری

اعتبارات قطره چکانی مرمت بقعه امیربنده کلاچای/ اوقاف همکاری کند

گیل مهر- مهری شیرمحمدی

عصر یک روز تعطیل به قصد دیدن یکی از بقعه های میراثی شرق گیلان به سمت کلاچای می روم، بقعه ای که گفته می شود، ستون های تراش خورده و سر شیرهای چوبی سقف، یکپارچه بوده و توسط استادکاران گیلان ساخته شده است. دیدن بقعه ای که هنوز معماری بومی گیلان را حفظ کرده و بسان معماری امامزاده های فلات ایران صاحب گنبد و مناره نشده  و هنوز سفال چین است، خالی از لطف نیست.

بقعه ای که از گزند تخریب و نوسازی های بی هویت در امان ماند

در حوالی دهستان «بی بالان» و پس از مسجد این روستا، می باید به سمت «خاناپشتان» رفت. تابلوی رنگ و رورفته ای کوچه منتهی به بقعه امامزادگان «امیر احمد و امیر حیدر» را نشانه رفته است.

آنگونه که اهالی می گویند، جاده دسترسی به بقعه به تازگی آسفالت شده است. بی شک  همین عدم دسترسی باعث شده تا این بنای دوره قاجار از گزند تخریب و نوسازی های بی هویت  معماری بومی در امان بماند.

حدود یک کیلومتر جلوتر، درختان آزاد تنومند شاخه های بلند خود را به تمنای نور و باران به آسمان برافراشته اند. همین درختان کهنسال آزاد مهمترین شاخصه بقعه های گیلان است که متاسفانه در نوسازی ها نابود می شوند.

بعد از مسجد خاناپشتان، و در میانه گورستان محل، بقعه ای است که اگرچه مناره های طلایی سردر نمای اصالت بقعه را ربوده، ولی خوشبختانه بنای اصلی بقعه دستخوش تغییر نشده است.

سکوت گورستان را جیرجیرکهای پنهان شده لای درختان آزاد می شکند. نزدیک به بقعه، کارگر جوانی مشغول دیوار چینی است و سایه  درختان پیر و تنومند، خنکای دلچسبی را به وی هدیه می دهند.

ضلع شرقی ایوان بقعه اما، داربست کشی شده و تیرکها و نرده های چوبی بخشی از بقعه را  از مکان اصلی بدرآورده اند و آجرهای قرمز گوشه حیاط مرمت این بقعه به سیاق معماری بومی گیلان را نوید می دهد. قفلی بر در اصلی حرم زده شده و نوشته ای که به زایران اخطار می دهد مراقب باشند.

بناهای تاریخی هویت هر جامعه است

اگرچه رنگ روی دیوارها، نشانه ای است از اینکه این بقعه هم روزگاری بسان بقعه های شرق گیلان نقاشی های دیواری با مضامین مذهبی داشته است، اما دکتر مینو خاکپور این نظر را رد می کند و می افزاید: تنها سند معرفی این بنای تاریخی عصر قاجار، کتاب« از آستارا تا استراباد» دکتر منوچهر ستوده است که وی در مشاهداتش در دهه ۱۳۴۰ خورشیدی حرفی از نقاشی دیواری این بقعه نزده است.

عضو هیات علمی دانشگاه علم و فرهنگ گیلان درباره مشخصات این بنا می گوید: ستون های تراش خورده این بقعه و متفاوت بودن کنده کاری ستونهابینظیر است.بر روی سر ستون یکی از ستون ها نام بانی نجار قید شده؛ « استانه مبارکه استاد ابراهیم ولد استاد عباس علی نجار» و از تاریخ درج شده یعنی «سنه ۱۳۲۷ » متوجه می شویم  قدمت بقعه امیر بنده، به دوران قاجاریه بازمی گردد.
خاکپور نرده ها و درهای چوبی تراش خورده این بقعه را نیز بسیار زیبا توصیف کرده و می افزاید: بقعه دارای دو ورودی اصلی می باشد که هر کدام دارای در دو لنگه می باشد. که یکی از آن ها در چوبی و قدیمی می باشد و دیگری فلزی که متاخر بوده و برای حفظ امنیت تعبیه شده است. در کل بنا تنها یک پنجره در قسمت غربی بین دو در ورودی مقبره دارد.

این استاد همچنین تصریح کرد: بنا دارای چهار ایوان در چهار جهت بوده و دیواری چوبی بین دو مدفن قرار دارد. در داخل بقعه و در مجاورت دیوارها با فواصل معین ستون های چوبی واقع گردیده که عموما یک سر تیرهای سقف بر روی این ستون ها قرار داشته و سر دیگر آن بر روی ستون های ایوان قرار دارند. و طارمی چوبی اطراف ایوان بقعه که به صورت مشبک با گره هشت ضلعی و مربعی به ارتفاع ۵۰ سانتی متر ساخته شده اند.

مینو خاکپور ضمن ابراز خرسندی از مرمت این بنا تاکید کرد: بناهای تاریخی شناسنامه های هویتی ما هستند که به صورت امانت و نه میراث بجا مانده از نیاکان بما رسیده و ما وظیفه داریم از شناسنامه های هویتی خود بخوبی مراقبت نموده و به نسل های آتی برسانیم و امیدوارم مرمت این بنا با نظارت میراث فرهنگی صورت گرفته تا اصالت بنا حفظ شود.
عدم تخصیص اعتبار کافی از سوی میراث فرهنگی

کامران مهرزاد، پیمانکاری که مرمت بقعه امیر بنده را برعهده گرفته است، در گفتگو با خبرگزاری مهر می گوید: بقعه امیر بنده کلاچای در سال گذشته به دلیل تخصیص بودجه اندک به عملیات اجرایی نرسید ولی در سال جاری با هماهنگی هیات امنا، فرمانداری شهرستان رودسر و اداره اوقاف این شهرستان قراردادی با  اداره کل میراث فرهنگی منعقد شد که هرچند اعتبار آن ناکافی است، اما تلاش داریم بکمک هیات امنا و اوقاف شهرستان رودسر، این بقعه را مرمت نماییم.

وی  برآورد هزینه مرمت این بقعه را بسیار بالا عنوان کرد و افزود: مبلغ قرارداد با میراث فرهنگی ۲۰ میلیون تومان است که با کسر بیمه و مالیات تنها می توان  برای  خرید آجر قرمز مرغوب از شهرستان مراغه هزینه کرد.

مهرزاد افزود: اگرچه این مبلغ برای شرکت توجیه اقتصادی ندارد، ولی بنده با هدف حفظ بناهای میراثی تقبل کردم بصورت تعهدی کار را ادامه دهم و امیدوارم اعتبار لازم از سوی فرمانداری و اوقاف  و خیرین این شهرستان تامین گردد.

مهرزاد، بیشترین آسیب  بقعه امیربنده را نشست پی ، ناشاقول شدن ستونهای اصلی عنوان کرد و ادامه داد: فرسودگی مصالح در دیوارکرسی و همچنین سقف و شیروانی سفال بقعه نیز مشهود است و نفوذ رطوبت در اثر آب باران به داخل بنا موجب پوسیدگی چوبها شده است.

وی برخی از اقدامات اولیه مرمتی را توضیح داد و ابراز کرد: در مرحله اول با اجرای جک نگهدارنده و تمهیدات حفاظتی تمامی ستونها و نرده ها شماره گذاری شد تا بتوانیم به دیوار کرسی و برچیدن آن و اجرای مجدد با آجر قرمز سنتی ۲۰ در ۲۰ اقدام کنیم.

مهرزاد در پاسخ به این سوال که تکلیف ستون های چوبی پوسیده چه می شود، گفت: ستون های این بقعه یکسان نیست یعنی استادکاران هرکس به فراخور هنر دست خود، به یک شکلی ستون ها را تراش داده است. ستون های در ورودی بقعه نقوش بیشتر  و پرکارتری دارد  که به مرور زمان بخشی از آن از بین رفته است. خوشبختانه ۸۰درصد ستون ها سالم است و قسمت پوسیده پایه برخی از ستونها که در مجاورت رطوبت کرسی و باران قرار گرفته برش داده می شود و از جنس همان چوب توسط یک پین اتصال دهنده فلزی در مغز چوب بهم وصل می شود و در جای خود نصب می گردد بگونه ای که محل اتصال با چشم مشخص نباشد.

مرمتگر بقعه امیربنده تصریح کرد: در پی بقعه از ملات شفته آهک برای استحکام بیشتر و جلوگیری از نفوذ رطوبت صعودی استفاده کردیم. آهک ملاتی آبزی و سنتی میباشد که در حمام های قدیمی استفاده می شد. ملات آهک هرچه بیشتر رطوبت ببیند، محکمتر و سخت ترشده و از نفوذ رطوبت به بالای دیوارها جلوگیری می کند.

وی در مورد نرده های چوبی مشبک بنا هم اظهار کرد: پس از اجرای ۴ طرف کرسی بقعه و تراز نمودن کف، تمام ستونهارا دقیق در جای خود نگه داشته و نرده هارا در محل اصلی قرار می دهیم. خوشبختانه ۹۰ درصد نرده های بقعه سالم است و با یک مرمت جزئی به جای نخست برمی گردد. ولی تفاوت در شکل شبکه ها نشان می هد، بخشی از نرده ها قبلا تعویض شده است.
وی ادامه داد: مرمت یک بنای میراثی از ساخت خود بنا هزینه بیشتری می خواهد .

لزوم بهره گیری از ظرفیت خیران

یکی از اعضای هیات امنای این بقعه در گفتگو با خبرگزاری مهر می گوید: هیات امنای این بقعه و ۶ روستای مجاور تلاش دارد از محل نذورات مردم  برای مرمت بقعه میراثی امیر بنده کمک کنند اما این امر مستلزم نظر مساعد رئیس اداره اوقاف شهرستان رودسر است.

پورقربان ادامه می دهد: بقعه امیر بنده ۶نفر هیات امنا دارد که متشکل از معتمدین روستاهای خاناپشتان، لیمنجوب، بهارسرا و امیر بنده است. درآمد بقعه سادات امیر بنده زیاد است و این آمادگی در اعضای هیات امنا هست که برای بازسازی و مرمت بقعه امیر بنده از محل نذورت و خیرات بقعه برای مرمت تخصیص داده شود ولی از انجا که درآمد بقعه مستقیم به حساب اداره اوقاف شهرستان واریز می شود، تلاش داریم نظر مساعد رئیس اداره اوقاف شهرستان رودسر را جلب نموده تا از محل اعتبارات عمرانی اوقاف برای مرمت  بقعه هزینه گردد.

این خیر تصریح کرد: برای تسطیح حریم بقعه شخصا ۴میلیون تومان هزینه کرده ام و برای ادامه ۴۰۰متر باقی مانده، باز نیازمند اعتبار هستیم و از خیرین می خواهم که برای مرمت این بقعه کمک کنند.

وی تاکید کرد: مرمت بناهای میراثی در راستای گردشگری مذهبی به درآمد منطقه هم کمک خواهد کرد و از مسئولان استان بویژه نماینده شهرستان رودسر انتظار همراهی داریم.

اعتبار ۳۰ میلیونی برای مرمت بنای تاریخی

معاونت اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گیلان در گفتگو با خبرگزاری مهر در باره این بقعه میراثی می گوید: بقعه میراثی امیر احمد و امیر حیدر از معدود بقعه هایی است که خوشبختانه هنوز دستخوش تغییرات در معماری بومی نشده است.

ولی جهانی افزود: پرونده این بقعه در آبان ماه ۱۳۸۲ برای ثبت در فهرست بناهای میراثی کشور به سازمان میراث فرهنگی کشور ارسال شد و خوشبختانه  به شماره ۱۰۵۸۸ در لیست بناهای میراثی کشور به ثبت رسیده است. بنابراین اجازه هیچ گونه تخریب و یا نوسازی داده نمی شود.

وی بر حفاظت از بناهای میراثی تاکید نموده و ابراز کرد: سال گذشته اعتباری برای مرمت این بقعه کد دار شد ولی توانستیم مرمت این بنا را آغاز نماییم. خوشبختانه امسال نیز اعتباری به مبلغ۳۰ میلیون تومان برای مرمت این بقعه میراثی درنظر گرفته شده است که امیدواریم بتوانیم اعتبار بیشتری جذب نموده و مرمت بنا را تکمیل نماییم.

وی خواستار همکاری بیشتر هیات امنا و اوقاف شهرستان رودسر شد و تصریح کرد: اگرچه بنا ثبت میراثی است، ولی متولی بناهای مذهبی اداره اوقاف است.

جهانی ابراز امیدواری کرد، همانند بقعه های میراثی روستاهای متعلق محله و لیالمان لاهیجان که هیات امنا و خیرین نیز بخشی از هزینه مرمت را تامین کردند، این بقعه نیز مورد توجه اهالی منطقه قرار گیرد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *