اخبارتاریخ

با سخنرانی دکتر رهنمایی در انجمن مفاخر؛ جغرافیای تاریخی گیلان تشریح شد

گیل مهر- الهام کیانپور
جلسه ای دیگر از سلسله نشست‌های تخصصی انجمن مفاخر گیلان، صبح امروز یکشنبه ۷ مردادماه به ریاست دکتر ابراهیم صفری، در دفتر این انجمن در مجتمع خاتم الانبیاء رشت برگزار شد.
در ابتدا صفری ضمن خوش آمدگویی به مدعوین و میهمانان، به انعکاس مثبت نشست های این انجمن در رسانه ها و‌ خبرگزاری ها اشاره کرد و سپس سخنران جلسه، دکتر رهنمایی، را به عنوان یکی از چهره های برجسته ی علمی کشور معرفی نمود و پیرامون اهمیت موضوع این سخنرانی به این مهم اشاره نمود که طبق نظر مورخین، گیلان تاریخی برآمده ازجغرافیای خود دارد.
صفری افزود: آن گونه که در اوستا آمده گیلان به معنای ورن یا چهارگوش است که از چهارسو دریا وکوه برآمدهٔ آمیزش دریا و کوه آن را از تازش‌ها درامان نگه داشته است.


سپس، دکتر محمدتقی رهنمایی دانشیار دانشگاه تهران، جغرافی‌دان و پژوهشگر گیلانی، سخنان خود را با محوریت :” جغرافیای تاریخی گیلان” مطرح نمود.
رهنمایی با بیان این مقدمه که جغرافیای تاریخی پاسخ به این سوال مهم است که آیا حوادث تاریخی در همان جغرافیای امروزی اتفاق افتاده است یا خیر؟ گفت: ما در این مبحث با چند اصطلاح‌ مواجهیم؛ عده ای معتقدند جغرافیای تاریخی، تاریخ علم جغرافیاست، عده ای نیز به واسطه «ی» نسبیت، آن را جغرافیای تاریخ یعنی پراکندگی فضایی تعریف می کنند و روی قدرت هایی که تاریخ ساز شدند تاکید دارند، اما این قدرت متکی به حوزه های جغرافیا بوده است مثل تمدن های متکی به کشاورزی. اما اصطلاح دیگری از جغرافیای تاریخی بحث امروز ماست.
این استاد دانشگاه ضمن پرداختن به مکتب چشم انداز به تفاوت جغرافیای تاریخی گیلان در دوره های مختلف، اشاره نمود و‌ افزود: جغرافیای تاریخی گیلان را می توان بر اساس چهار عنصر: انسان، زیست و معیشت، فضای جغرافیایی و بعد زمانی مورد بررسی قرار داد و با اشاره به اقلیم این استان گفت: گیلان که زمانی به عنوان تبعیدگاهی باتلاقی و مالاریاخیز نگریسته می‌شد، صدسال بعد به عنوان مکانی سرسبز با هوایی مطبوع، پاداشی برای خدمتگزاری بود.
این جغرافی‌دان با بیان این‌که گیلان از سه واحد کوهستان، کوهپایه و جلگه تشکیل شده است گفت: ۸۵درصد جمعیت‌گیلان در جلگه زندگی می کنند و این در حالی‌ست که بخش جلگه فقط ۳۴درصد مساحت استان را تشکیل می‌دهد اما بخش عمده کارگاه های صنعتی، تراکم شهرهای بزرگ و متوسط در این بخش قرار دارد.
وی با اشاره به این که در گذشته بیشتر مردم ترجیح می دادند که در کوهپایه زندگی کنند گفت: در گذشته قدرت سیاسی درکوهپایه متمرکز بود و بعدها اقبال به سوی جلگه شکل گرفت چرا که تولیدات و‌محصولات کشاورزی و همچنین مبادله و‌ تجارت در این نقطه پررنگ شد.
این پژوهشگر در ادامه گفت: گیلک‌ها، تالش‌ها و تات‌ها از بقایای قوم آریایی نبوده، بلکه جمعیت بومی قبل از آریایی ها هستند. و افزود جغرافیای تاریخی گیلان نشان از آن دارد که در گذشته مردم ساکن در منطقه، بر اساس قوانین نانوشته و بدون دخالت سازمانی مرتبط، خود مراقب طبیعت بوده اند و به عنوان مثال در فصل زادرو ولد از شکار و صید پرهیز می نمودند.


وی در ادامه ضمن اشاره به تالاب انزلی و ردپای پررنگ و توصیف زیبایی های آن در سفرنامه های سیاحان به وضعیت نامطلوب امروز آن اشاره نمود و تاکید کرد: برای نجات طبیعت گیلان و به ویژه تالاب انزلی لازم است جغرافیای تاریخی آن را بررسی نماییم، چرا که مطالعه زیست و‌معیشت جغرافیای تاریخی برای زندگی روزمره ما ضروری است.
این استاد دانشگاه در ادامه پیرامون تحریف نام آبادی‌های گیلان و‌ همچنین لزوم اصلاح جاینام های آن صحبت کرد.
رهنمایی رسالت جغرافیای تاریخی در مقیاس جهانی را، تبیین باستان‌شناسی، زمین‌شناسی‌‌، دیرین‌شناسی، ابزارشناسی، تاریخ و جغرافیا معرفی و خاطرنشان نمود: جغرافیای تاریخی جز برای دانشجویان دوره دکتری تاریخ برای رشته های دیگر هنوز مبحث شناخته شده‌ای نیست و با توجه به نو و‌ گسترده بودن آن می‌توان بیشتر روی آن کار نمود.
وی در پایان تاکید نمود: وضعیت حاضر، تصویری از آنچه است که در گذشته ما جریان داشته و آینده، برآیند حال و‌ گذشته است.
لازم به ذکر است دکتر محمدحسن پور، رئیس اداره فرهنگ و‌ ارشاد اسلامی رشت نیز در این نشست حضور یافت و ضمن تشکر از دکتر رهنمایی و مباحث مطرح شده گفت: هرکدام از سرفصل های اشاره شده در سخنرانی امروز می‌تواند موضوعات مختلفی برای یک همایش و یا پژوهش باشد.
در پایان، نیز اعضای انجمن و‌مهمانان، پرسش ها و‌ مطالب مرتبط به موضوع جلسه را مطرح نمودند و سپس به رسم یادگار هدایایی از طرف دکتر حسن پور و انجمن مفاخر به دکتر رهنمایی اهدا شد.

   

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *