اخبارتاریخ

هوسم مرکز حکومت علویان در شرق گیلان

گیل مهر-الهام کیانپور
جلسه ای دیگر از سلسله نشست‌های تخصصی انجمن مفاخر گیلان، صبح امروز یکشنبه ۴شهریورماه با مدیریت دکتر فریدون شایسته، در دفتر این انجمن در مجتمع خاتم الانبیاء رشت برگزار شد.
فریدون شایسته ضمن خیرمقدم به مدعوین، به معرفی سخنران جلسه ،سید رضا فندرسکی و تالیفات و فعالیت‌های پژوهشی و فرهنگی وی پرداخت که از آن میان می‌توان به دو کتاب «دیلمیان»(از سلسله دانشنامه‌های فرهنگ و تاریخ تمدن)، تاریخ هوسم(رودسر، از آغاز تا دوره معاصر) ، مقالات منتشر شده در جراید و سخنرانی‌های تخصصی و تاریخ‌نگاری و پیگیری‌مدام وی در متون کهن و امثال آن اشاره نمود.
سپس، سید رضا فندرسکی، سخنان خود را با محوریت:” حکومت علویان در شرق گیلان” را مطرح نمود.


فندرسکی با اشاره به این که از اواخر قرن دوم هجری مهاجرت علویان شیعی به شرق گیلان آغاز شد و روند مهاجرت با تشکیل حکومت علویان طبرستان در سال ۲۵۰ سرعت بیشتری به خود گرفت افزود: پس از سقوط این حکومت دولت کوچکتری به مرکزیت شهر هوسم در سال ۳۲۰ تشکیل شد که با تشکیل آن علویان بیشتری به شرق گیلان مهاجرت کرده و طی قرن چهارم و پنجم هوسم به مرکز علمی، سیاسی و مذهبی شیعیان زیدی ایران تبدیل شد.
وی با بیان آن که مسلمان شدن مردم شرق گیلان از طریق ناصر الاطروشی و شیعه‌ی زیدی بود،گفت: ناصر پس از سال‌ها اقامت در شرق گیلان به مرکزیت هوسم، تصمیم حمله به آمل را در سال ۳۰۱ هجری عملی نمود و تا سال ۳۰۴ بر آن تسلط داشت.


این مولف، ویژگی های امام در فقه زیدی را، از بطن حضرت فاطمه بودن، تسلط بر علوم هفتگانه‌‌ی فقه، اصول، لغت، شعر و‌… و همچنین قیام به شمشیر ذکر نمود و در ادامه گفت: ناصر در اواخر قرن سوم بنا به ضرورت‌های اجتماعی و جغرافیایی گیلان، تغییراتی را در فقه زیدی پدید آورد که منجر به ایجاد نحله‌‌ی فقهی تازه‌ای شد که به تدریج به «ناصریه» شهرت یافت. این فرقه‌ی فقهی تازه در مسایلی مانند طلاق، طهارت و ارث اختلافاتی با فرقه‌ی قاسمیه داشت. در حالی‌که فرقه‌ی قاسمیه در میان دیلمیان و ساکنان نواحی کوهستانی گیلان رواج داشت، فرقه ناصریه در میان گیل‌های ساکن جلگه رواج پیدا کرد.


این پژوهشگر، ریشه‌ی فعالیت های فرهنگی و علمی ناصر را از همان آغاز، اشتهاد در علوم سبعه معرفی نمود و از دانشمندانی چون«رستم» و «جوان بن فرمان» در اواخر قرن سوم و‌ همچنین ابن تال‌ و‌ شیخ ابوجعفر هوسمی و… نام برد.
فندرسکی در ادامه به روابط متقابل گسترده‌ بین لاهیجان، هوسم و یمن پرداخت و پیرامون محبوبیت و تثبیت حضور زیدی‌ها در گیلان گفت: در دوره خلافت عباسی، شیعیان به دنبال قیام علیه عباسیان بودند، گیلان به دلیل داشتن دریا و کوهستان و صعب العبور بودن، همواره مطلوب بود چراکه امکان سرکوب آن‌ها را کم‌می‌کرد و دیگر آن‌که حکومت های محلی که مشروعیت خود را به تدریج از دست داده بودند، با حضور آن‌ها به نوعی مشروعیت خود را زنده و تثبیت می‌کردند.
این مولف در ادامه به آثار مکتوب دانشمندان آن دوره از منظر رویکرد فقهی، گزاره‌های تاریخی، واژگانی و … پرداخت.
در پایان، نیز اعضای انجمن و‌مهمانان، پرسش ها و‌ مطالب مرتبط به موضوع جلسه را مطرح نمودند.

  

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *