اخبارتاریخفرهنگ

تاریخچه‌ی طنز از ایران باستان تا گیلان امروز در انجمن مفاخر گیلان بررسی شد.

گیل‌مهر-الهام کیانپور
جلسه‌ای دیگر از سلسله نشست‌های تخصصی انجمن مفاخر گیلان، صبح امروز، یکشنبه ۲۷ آبان ماه با مدیریت دکتر ابراهیم صفری در دفتر این انجمن در مجتمع خاتم الانبیاء رشت برگزار شد.
صفری ضمن خوش آمدگویی به مدعوین نشست، پیرامون اخبار فرهنگی هفته، شرکت اعضای انجمن در رویداد‌ها و نشست های فرهنگی و برنامه‌های فرهنگی پیش‌رو گزارش کوتاهی داده و در ادامه یاد و خاطره‌ی مدرس دانشگاه و پژوهشگر گیلانی، زنده‌یاد عزیزالله اخوان ماسوله را گرامی داشت و ضمن معرفی سخنران جلسه به آثار و تالیفات وی اشاره کرده و پیرامون موضوع این جلسه گفت: طنز به شکل دو وجهی با پرداختن به مسائل و نابه‌سامانی‌های اجتماعی با زبانی دیگر به اصلاح جامعه‌ی هدف می‌اندیشد.
سپس، دکتر روشنک گل‌دوست، مولف، پژوهشگر زبان‌شناسی همگانی و دبیر رسمی دبیرستان‌های رشت، سخنان خود را با عنوان: تاریخچه‌ی طنز از ایران باستان تا گیلان امروز» مطرح نمود.
گل‌دوست با این مقدمه که طنز در لغت به مغهوم طعنه زدن و‌در مفهومی دیگر به معنای تیغ جراحی است، به بیان تفاوت طنز با هجو پرداخت و مرز میان آن دو را باریک دانست و‌ گفت: هجو به منظور تخریب و یا مسخره کردن شخصیت افراد است و برخلاف طنز قصد اصلاح ندارد، اما طنز به دنبال مقاصد اصلاح‌طلبانه است و آن را با زبانی شیرین ارائه می‌دهد.


وی با بیان آن که ادبیات طنز، نوعی آثار خاص منظوم و منثور ادبی است که اشتباهات، جنبه‌های نامطلوب بشری، فساد اجتماعی، سیاسی و حتی تفکرات فلسفی را به شیوه‌ای طنزگونه به چالش می کشد، خاطرنشان نمود: در ادبیات فارسی ما، طنز سابقه‌ای طولانی ندارد، هرچند که طنز در تاریخ بیهقی و دیگر آثار قدیمی به کار گرفته شده است.
این پژوهشگر، سنایی را نقطه‌ی عطفی در طنز ایران معرفی نمود و شاعران بسیاری چون عطار، حافظ، سعدی و امثال آن را وامدار او دانست و ضمن آوردن حکایت هایی از سعدی به مبانی طنز در کلام این شاعر پرداخت و‌ همچنین با خواندن ابیاتی چند از حافظ، به رندی، جسارت و لحن طنزآلود وی در پرداختن به مسائل اجتماعی و سیاسی و همچنین به چالش کشیدن ریاکاران زمانه‌‌اش اشاره کرد.
این زبان‌شناس در ادامه، ضمن خواندن چند حکایت از عبیدزاکانی تاکید کرد: تا زمان او، کسی به صورت مستقیم و بدون لفافه‌گویی به طنز نپرداخته بود، عبید زاکانی، پدر طنز فارسی‌ است که به صورت مستقیم و پررنگ و با برشمردن تلخی‌های جامعه به زبان طنز، قصد اصلاح آن را دارد. این مولف، جمالزاده را در عرصه‌ی طنز جزو‌ نویسندگان برتری معرفی نمود که قدرت پذیرش انتقاد بر آثارش را نیز داشت و ساده‌نویسی با داستان‌های او آغاز شد. وی ضمن نام بردن از دیگر طنزپردازان ایرانی چون: ایرج میرزا، سید اشرف‌الدین گیلانی، دهخدا و امثال آن پیرامون ویژگی‌های آثارشان صحبت و‌ به طنزپردازان امروز چون بابک آتشین، ابراهیم نبوی، کاوه میرعباسی و‌… اشاره کرد.


گل‌دوست از طنزپردازان گیلانی از افراشته و آثار طنزآمیز او در اشعار و‌ روزنامه‌‌ی چلنگر و همچنین شیون فومنی و کیومرث صابری(گل آقا) یاد کرد و پیرامون کیومرث صابری گفت: او پایه‌گذار مجله‌ی گل آقا یکی از موفق‌ترین نشریات طنز دوره‌ی خود بود، او پس از شش سال چاپ «دو کلمه حرف حساب» مجله‌ی گل آقا را منتشر نمود، قدرت قلم و پرداختن به واقعیت‌های تلخ اجتماعی و سیاسی در مجله‌ی گل‌آقا، مخاطبان زیادی را برای آن رقم زد چنان‌که حتی جمالزاده از طرفداران قلم صابری بود و‌ مطالب او را دنبال می‌کرد. وی با ابراز تاسف از اینکه ده سال از آخرین شماره‌ی نشریه‌ی طنز سیاسی ایران می‌گذرد افزود: از مجله‌ی گل‌آقا فقط یک نام باقی مانده و جای نشریات طنز اجتماعی در ایران واقعا خالی است.
در پایان، نیز اعضای انجمن و‌مهمانان، پرسش ها و‌ مطالب مرتبط به موضوع جلسه را مطرح نمودند.

   

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *