اخبارفرهنگگردشگرییادداشت

نگاهی به برگزاری سومین جشنواره کدو در رشت/ جای خالی مشارکت شهروندان در جشنواره های محلی

گیل مهر- یادداشت
نادیا ره، کارشناس ارشد ایران شناسی
جشنواره های بومی، پراکنشی فرهنگی است. به نحوی که تمامی پارامترهای فرهنگی منطقه هدف اعم از مادی و معنوی را نمایه میسازد. خوردن وشادی مهمترین ویژگی یک جشن است و این دو ویژگی در تمامی جشنهای آیینی و غیر آیینی دیده می شوند. کنشگران یک جشن مردم هستند؛ فرهنگ در جغرافیای محل جشن، از خاطرات تاریخی و خلاقیت مردم تبلور یافته است بنابراین بدون مشارکت مردم جشنها شکلی نمایشی می یابند. جشنواره کدو، زیر مجموعه مردم شناسی فرهنگی است و رابطۀ انسان با کدو(محصول کشاورزی بومی) در محیط را نشان می دهد. بنابراین در این جشنواره بازدید کنندگان جویای خوراک های بومی و محصولاتی هستند که با کدو تهیه میشود. در واقع جویای محصولی که انسان با برخورد با کدو به عنوان محصولی بومی خلق کرده است. خوراکهای متعدد و صنایع دستی زیبایی که با کدو در جغرافیای گیلان تهیه می شود حاصل خلاقیت و تفکر مردم این جغرافیاست.
کدو، در گیلان محصولی پر طرفدار است و از شرق تا غرب گیلان در تمامی جالیزارها کشت می شود. در بازارهای محلی گیلان یکی از محصولاتی است که به وفور دیده می شود. کدو معمولاً در آویزه ای که با ساقه برنج بافت می شود تزیین کنندۀ ایوان های روستاهای گیلانی است و با همین روش برای زمستان نگهداری می شوند. در مراسم شب یلدا و شب چره زمستانی پای ثابت همه مهمانی های گیلان است و به صورت پخته شده و یا کاکا (نوعی شیرینی محلی) خورده می شود.
با این وصف در سومین جشنواره کدو رشت، غرفه هایی برای ارائه خوراک هایی که با کدو تهیه می شد برپا شده بودند. زنان با البسه های بومی خوراک ها را طبخ می کردند. موسیقی محلی از دور شنیده می شد و بازدید کنندگان و حتی آنهایی را که در اطراف میدان شهرداری نشسته بودند به وجد می آورد. با تمام تلاش هایی که دست اندرکاران برگزاری جشنواره جهت برپایی این جشن نمودند، اما این برنامه نیز مانند بسیاری از جشنوارههای بومی که در سطح استان برگزار میشود نقص هایی داشت که لازم می دانم به آنها اشاره داشته باشم و به ذکر چند پیشنهاد برای برنامه های آتی بپردازم.


مشارکت مردم در برگزاری جشنواره بسیار کم بود. زیرا کدو و فراورده های آن به حدی در فرهنگ معیشتی گیلان گسترده است که محدود به پنج غرفه نمی شود.
در گیلان تنوع کدو بسیار فراوان است ولی انواع کدو گیلانی در این جشن دیده نمی شد و در ازای آن کدو هلندی در جایگاهی بالاتر به صورت نمادین نمایش گذاشته شده بود و با تاسف بسیار ملیت هلندی آن در جشنواره رشت تاکید می شد و ناخودآگاه ذهنم را به سمت چای و ابریشم و برنج و دیگر محصولات گیلانی می برد. آیا سرنوشت کدو گیلان نیز همچون دیگر محصولات درگیر رقابت با محصولات مشابه خارجی خواهد شد؟ پس نژاد اصیل بومی چه می شود؟
ترسیم نقوش بر روی کدو مختص به گیلان نیست و در نقاط دیگر جهان نیز این هنر دیده می شود ولی نقوش به کار رفته در هنرهای دستی هر جغرافیا برگرفته از فرهنگ آن جغرافیاست و نقوش بومی هستند که هنرها را متمایز می کنند. در غرفه های ارائه دهنده صنایع دستی منقوش بر کدو، هرچند خلاقیت و نوآوری هنروران قابل تقدیر بود ولی مربوط به فرهنگ گیلان نمی شد. به نظر می رسد در جشنوارۀ بومی محلی جایگاه نقوش بر اساس فرهنگ بومی است و دیگر نقوش می توانند در نمایشگاه های هنری به نمایش دربیایند. بنابراین انتخاب هنرهای به نمایش درآمده غیر کارشناسانه و تخریب گر فرهنگ بومی بود.
تزئینات کدو، با خلاقیت توام بودند و دست اندرکاران برنامه با ذوق بسیار کدوها را به شکل های متعدد چیدمان کرده بودند ولی پارامترهایی که این چیدمان را بومی گیلان نشان دهد بسیار کمرنگ بودند. به نظر می رسد در صورت مشارکت سازمان های ذی ربط با گردشگری و صنایع دستی در این برنامه بی تردید شاهد چیدمان بومی تری در سطح بالاتر بودیم.


پیشنهادهایی برای آینده:
برای برگزاری جشنواره ها بن مایه حضور و مشارکت مردم مهم است. لازم به نظر می رسد رویداد از پیشتر به مردم اطلاع داده شود و دعوت برای مشارکت مردم صورت بگیرد.
از ورود محصولات خارجی، الگوها و نمادهایی که مرتبط با جغرافیای فرهنگی محل برگزاری جشنواره است ممانعت شود. هدف از برگزاری جشن معین شود. زیرا کودکان ونوجوانانی که برای بازدید می آیند در برداشت فرهنگی دچار خطا میشوند و این موضوع می تواند آسیب فرهنگی در بر داشته باشد.
شاخص های بومی محصول شناسایی و برای معرفی آن تفکر کارشناسانه صورت بگیرد.
برگزاری هنرهای نمایشی بومی و آیینی در جشنواره های بومی به جذابیت آن ها می افزاید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *