اخبارسلامت

در گفتگو با یک طبیب سنتی عنوان شد: نهضت شناخت گیاهان دارویی در سراسر کشور راه بیندازید

با سفره سلامت، سبک زندگی را تغییر دهید

 گیل مهر- پالیز پارسا

تا سال ۱۳۸۲ ایران پنجمین صادرکننده گیاهان دارویی بود. اما در سالهای بعد به دلیل افزایش تحریم ها از یک سو و کم آبی و کاهش یارانه های دولت برای تولیدکنندگان در کشور، این صادرات تنزل پیدا کرد و تا سال ۹۳ صادرات گیاهان دارویی به رتبه ۳۲ تنزل پیدا کرد.

با این وجود، در سالهای اخیر اقبال مردم برای مصرف گیاهان دارویی و استفاده از مواد غذایی ارگانیک رو به افزایش است. شاید رواج انواع بیماریها از یک سو و نا امیدی از داروهای صنعتی، موجب چنین استقبالی شده است.

در همین زمینه گفتگویی داشته ایم با یکی از فروشندگان گیاهان دارویی ساکن تهران که تلاش دارد، گیاهان دارویی و موادخوراکی ارگانیک هر استان را خریداری، فرآوری و در یک مرکز سلامت عرضه کند.

وی می گوید: خانه کوچک من کارگاه من است و در منزل محصولات دارویی را فرآوری و بسته بندی می کنم و هر فردی که بتواند گیاهان دارویی منطقه خود را شناسایی و جمع آوری نماید، از وی خریداری می کنم. مهدی شیرمحمدی که با مطالعه و آموزش نزد دکتر خیر اندیش(پدر طب سنتی ایران) بر دانش تجربی خود افزوده است،  با شعار: « تغییر در سبک زندگی با سفره سلامت)، خود عرضه کننده محصولات سالم و ارگانیک از سراسر ایران است.

با گیل مهر همراه باشید.

        با توجه به صنعتی شدن زندگی ها، چگونه می توان زندگی سالمی بر مبنای طبیعت ایجاد کرد؟

در ابتدا باید تاکید کنم که طبیعت با تغییر شرایط محیط، خودپالایی دارد. یعنی مثلا با صنعتی شدن جوامع، هر گیاه سعی می کند با محیط انطباق یابد. یک اصلی داریم که طبیعت مکمل زندگی و حیات آدمی است. یعنی ما قبل صنعتی شدن، انسان می توانست با انطباق زندگی خود با طبیعت، زندگی سالم خود را حفظ کند. و هر نقطه ای از طبیعت با آدم هایی که در آن نقطه زندگی می کردند، انطباق دارد.

        با مثال روشنتر بفرمایید؟

نوار ساحلی دریای کاسپین با بارش میانگین ۱۵۰۰میلی لیتر، محیط مناسبی برای رشد انواع گیاهان دارویی است. اما یک تفاوتی در خاصیت بین گیاهانی که در رطوبت بالا رشد می کنند، با گیاهان محیط خشک وجود دارد. مثلا در گیلان به دلیل محیط مرطوب تر و سردتر، گیاهانی رشد می کنند که مصرف آن رطوبت مردم را کاهش می دهد.

به عنوان نمونه، گیاه نعناع یا خانواده نعناعیان، در استان های دیگر، رطوبت کمتری را کاهش می دهد. معادل نعناع در گیلان که برای کاهش رطوبت و سردی قویتر عمل می کند، کوت کوتو (در گویش شرق گیلان) و یا خالی واش(در گویش غرب گیلان) در واقع پاسخی است به نیاز مردمی که در هوای مرطوبتری زندگی می کنند.

در گذشته مثلی در فرهنگ تغذیه مردم رایج بود: «به هر شهری رسیدی، پیاز همان شهر را بخور زیرا که درمان بیماری های رایج همان شهر است.» این گفته در واقع همان انطباق گیاهان با طبیعت ساکنان همان منطقه است.

        مشخصا درباره گیاهانی که در گیلان رشد داشته و خاصیت درمانی دارند، توضیح دهید.

 جنگل ها و مراتع ساحل کاسپین، زیستگاه متنوع ترین گیاهان دارویی است و گیاهان دارویی این منطقه نه تنها پاسخگوی نیازهای اهالی گیلان است، بلکه می تواند نیازهای دارویی مردم دیگر شهرها را هم برطرف نماید. اگرچه برخی از این گیاهان نظیر گل گاو زبان شناخته شده است و بصورت انبوه کشت می شود، ولی مطمئنا گیاهان دارویی زیادی وجود دارد که هنوز شناسایی نشده است و یا کمتر شناخته شده است.

با توجه به شیوع بیماری دیابت، یکی از گیاهانی که خواص فوق العاده ای در درمان دیابت دارد، گیاه «چوچاق» است. این گیاه که در همه گیلان هم پراکندگی داشته و سریع هم رشد می کند، خواص درمانی زیادی دارد و برای  کاهش قند خون و کنترل بیماری دیابت موثر است. مردم می توانند با دم کرده برگهای این گیاه و یا مصرف عرقیات آن روند بیماری خود را نه تنها کنترل بلکه درمان کنند.

سالها قبل بواسطه تولید ابریشم، گیلان توتستان های زیادی داشت. اگرچه تصور مردم این است که قندهای طبیعی بدست آمده از میوه ها برای افراد مبتلا به دیابت مشکلی ندارد، ولی در میان عمده میوه های شیرین، برخی میوه ها از جمله «توت»، مضر نیست. و اتفاقا برای کاهش قند خون و درمان چربی بالا  و یبوست موثر است. حتی افراد سالم نیز می توانند خوردن میوه و  یا شیره توت را در سبد تغذیه خود اضافه کنند.

«گل گاو زبان» از دیگر گیاهان باستانی گیلان است که زمین های منطقه اشکورات و الموت- که زمانی به لحاظ تقسیمات سیاسی جزو گیلان بود-  این گیاه پرورش می یابد.

این گیاه ۳پر با گل های آبی متمایل به بنفش، در طب سنتی، گیاه روح افزا و نشاط آور است و برای درمان افسردگی می توان استفاده کرد. مردم منطقه الموت، از برگهای این گیاه نیز به عنوان سبزی در پخت غذاها استفاده می کنند.

اغلب گیاهان دارویی اینگونه هستند که ساقه، برگ، گل و پرچم داخل گل همه خواص درمانی دارند. اما قاطبه گیاهان دارویی تمام انرژی و عصاره خود را در بذر و یا گل جمع می کنند. بنابراین اگر می خواهید گلی را مورد مطالعه یا استفاده قرار دهید، تمرکز را روی مصرف گل آن قرار دهید و بعد ساقه و برگ. البته گیاهانی هم هستند که ریشه های آن خاصیت درمانی دارد.

گیاه «گزنه»، از دیگر گیاهان ویژه گیلان است که تقریبا در همه نقاط گیلان رشد می کند و علاوه بر کاهنده قند و چربی برای دردهای عضلانی هم مفید است. امروزه مصرف عرق گیاه گزنه  در طب سنتی بسیار پرطرفدار است.

گل ختمی و گیاه بلوط و یا پونه وحشی هم از دیگر گیاهانی است که می توان برای درمان برخی بیماریها استفاده کرد.

درخت انار نیز بویژه در گیلان به وفور یافت می شود. انار  از گیاهانی است که به عنوان غذا و یا میوه استفاده می شود و اگر بجا استفاده شود، خاصیت دارویی هم دارد. «گل انار» که عمده مردم از خواص آن غافل هستند، خواص درمانی زیادی دارد. مردم می توانند گلهای این درخت را اگر ریخته و دیگر تبدیل به میوه نمی شود، نگذارند از بین برود. اینها را جمع آوری کرده و به عنوان دمنوش کاهنده قند خون استفاده کنند.

خوردن انار  با پرده سفید آن در روایت های معصومین زیاد توصیه شده و اکنون مسلم شده است که این پرده سفید  هم برای تقویت حافظه مناسب است و هم کاهنده قند و چربی .

انار هرچه ترش تر باشد برای درمان چربی خون افراد دموی(چاق و گوشتی) خوب است. و هرچه انار شیرین تر باشد، برای افراد چاق و سفید و اصطلاحا چاق و شحمی چربی دارد هستند، انار شیرین مناسبت تر است. بسیاری از بخش های میوه که ما به عنوان زواید میوه دور می ریزیم، خواص درمانی دارند. نظیر تیغه وسط گردو، صمغ روی میوه ها و روی درختان، پوست بادام درختی و پوست سبز بادام همه مفید هستند که در این زمان اندک نمی توان خواص همه را یک به یک تشریح کرد.

مثلا صمغ روی درخت بادام خلط آور است و برای درمان سیاه سرفه مفید است. با تمام جستجوی بنده برای یافتن افرادی که باغ های بادام دارند و بتوانند این صمغ را جمع آوری کنند، هنوز فردی اعلام آمادگی نکرده است.

        با وجود آنکه اقبال مردم به سمت طب سنتی رو به افزایش است، اما آموزش های لازم در این زمینه مشهود نیست و حتی کتاب هایی که در زمینه طب سنتی نوشته می شود، کلی گویی است و یک گیاه بدون درنظر گرفتن شرایط هر بیمار ، یکسان برای همه تجویز می شود. بنظر شما این نقص چگونه باید برطرف شود؟

نکته ای که لازم است به آن توجه کنیم، این است که شناخت گیاهان دارویی و پزشکی تجربی هنوز در ایران نوپاست. اگرچه پیشینه قوی در طبابت سنتی داریم و سرآمد این پزشکان بوعلی سینا بود که بر اساس اخلاط چهارگانه و مزاج گرمی، سردی، تری و خشکی  بیمار را شناسایی و درمان می کرد.

ضروری ترین کار در حوزه گیاهان دارویی هر منطقه، شناخت این گیاهان است. قبلا افراد مسن، به تجربه دریافته بودند که هر گیاه چه خواص درمانی دارد. بنظرم ابتدا باید یک نهضت شناخت گیاهان دارویی با استفاده از تجربه مسن تر ها در کل کشور به راه بیفتد. بویژه در گیلان که هنوز دچار مشکل کم آبی نشده است، باید این گیاهان شناسایی شود. با کسانیکه در این خطه هستند، و این گیاهان را می شناسند، مادربزرگها و پدربزرگها خواص این گیاهان را شناسایی و ثبت کنند.

خوشبختانه به همت بخش پژوهشی جهاد کشاورزی سلسله کتاب هایی برای معرفی گیاهان دارویی هر استان نوشته شده است ، ممکن است این کتاب ها جامعیت نداشته باشد ولی به عنوان یک کتاب مبنایی می تواند مورد توجه قرار گیرد.

اهالی می توانند اطلاعات بیشتر این کتاب را به کمک بزرگترها و افراد مسن شناسایی و ثبت کنند.

بنده در کانال تلگرامی شخصی خود، پذیرای علاقمندان برای شناسایی و خواص درمانی گیاهان هر منطقه هستم. افرادی هستند که تصویر گیاه را برای من میفرستند و بنده اگر اطلاعاتی داشته باشم، پاسخ می دهم و اگر  هم ندانم در مورد آن مطالعه می کنم.

        پزشکی نوین علت عمده بیماری های جدید را تغذیه ناسالم می داند. روزانه هم در خبرها می خوانیم که محصولات غذایی تولید شده سالم نیست . مردم حاضرند  برای محصولات ارگانیک پول بیشتری هم بپردازند. ولی تولیدات غذایی ما یا ارگانیک نیست و یا تقلب در این بازار هم زیاد شده است.

با صنعتی شدن جامعه، تولیدات خانگی ارگانیک از بین رفته است. باید بخشی از این شیوه معیشت تغییر کند. مگر نمی توان مانند مادرهای قدیم همچنان در خانه نان تولید کرد و یا رب گوجه فرنگی سالم در منزل پخت. اگرچه مردم وقت ناکافی را عاملی در کاهش این نوع از تولیدات بیان می کنند، ولی  هستند کسانیکه بصورت خانگی و به روش سنتی مواد خوراکی سالم تولید می کنند. و می توان از ایشان خریدکرد.

متاسفانه روح سرمایه داری موجب شده، صحت و سلامت بشر فدای سود مالی شود. خود من بعد از سالها آموزش و کار تجربی، هر وقت به دوستان و آشنایان توصیه می کردم که روش تغذیه خود را تغییر دهند، پاسخ می شنیدم که خوب محصول سالم از کجا تهیه کنیم؟ حق هم داشتند.

 بنابراین خودم دست به کار می شدم و آستین ها را بالا زدم تا در این بازار مکاره، اقلام سالم را برای دوستان و بستگان آماده کنم. مستقیم یا گاه با کمترین واسطه از تاکستان انگور و شیره می آورم، از ارومیه عسل خوب، از خراسان زعفران، از قزوین بادام اعلا، از الموت و اشکورات، گل گاوزبان و فندق، از گیلان، ماهی و برنج و سبزیجات محلی، از دامغان، پسته، از سمنان نمک معدنی، از کاشان و فارس عرقیات ناب، از بروات بم، رطب مضافتی صادراتی، از بوشهر، میگو، از عمان آب اقیانوس و از هندوستان، ادویه اعلاء می آورم.

سخت است، ولی خودم در خانه کوچک خودم؛ برخی روغن ها و داروهای حکیمانه را فرآوری می کنم . خانه کوچک من، با یک انباری دو متری، به پایانه تهیه و فرآوری و عرضه محصولات سالم و ارگانیک تبدیل شده اسیت. قبلا خرید و فروش ها دوستانه بود و حالا مدتی است که در تهران، میدان شهدا، خیابان مجاهدین اسلام.(مجاور حسینیه حضرت آیت ا… حق شناس).پلاک ۱۵۱ مغازه ای اجاره کرده ام و محصولات ارگانیک را با یک واسطه خریداری و عرضه می کنم. و در همین مغازه آموزش هایی را که در مورد طب سنتی آموخته ام، به دیگران نیز آموزش می دهم.

اگر در گیلان هم افرادی هستند که گیاهان دارویی را جمع آوری کنند، آماده خریداری هستم.

علاقمندان می توانند برای طرح پرسش و دریافت پاسخ های خود می توانید به آدی زیر http://eitaa.com/joinchat/2629894144c1799f2bb4bو باشگاه مشتریان عطاری مهدی بپیوندید.  شماره تماس: ۰۲۱۷۷۵۳۵۷۲۸

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *